اجتماعیاستان البرز
نگرانی فعالان محیطزیست از تخریب «آلاسکای البرز»
با اتمام قرق ۱۰ ساله ذخیرهگاه جنگلی اُرس لمبران در طالقان و همزمانی آن با ساخت پلی برای عبور عشایر، فعالان محیط زیست نسبت به خطر تخریب یکی از بکرترین زیستبومهای استان البرز هشدار میدهند.
به گزارش گروه استان البرز شبکه خبری تحلیلی «تیتر یک»؛ ذخیرهگاه جنگلی اُرس لمبران، از توابع شهرستان طالقان، با مساحتی بیش از ۳۵۰ هکتار در منطقه «ماشینو»، یکی از زیباترین و بکرترین زیستگاههای استان البرز به شمار میرود. منطقهای که به دلیل پوشش گیاهی خاص، وجود گونههای کمیاب از جمله درخت اُرس و حضور احتمالی پلنگ ایرانی، به «آلاسکای البرز» شهرت یافته است.
این محدوده از سال ۱۳۹۴ به مدت ۱۰ سال طبق مصوبه منابع طبیعی، در وضعیت قرق کامل قرار داشت به این معنا که هرگونه تخریب، چرای دام، بوتهکنی و قطع درختان به استناد مواد ۴۲، ۴۳ و ۵۰ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع کشور، جرم محسوب میشد.
اکنون با پایانیافتن دوره قرق و آغاز عملیات بازسازی پل عبور عشایر در منطقه ماشینو که بنا بر گفته منابع آگاه با اعتباری حدود ۲۰ میلیارد تومان در حال انجام است نگرانیهای جدی از سوی فعالان محیطزیست طالقان مطرح شده است. آنان معتقدند این پروژه میتواند زمینه ورود دامداران غیربومی، بهرهبرداران غیرمحلی، آفرودسواران و حتی گردشگران بیضابطه را فراهم کند، موضوعی که از نگاه آنان میتواند به فرسایش خاک، افزایش زبالهگردی، تخریب پوشش گیاهی و در نهایت آسیبدیدن تدریجی زیستگاه پلنگ طالقان منجر شود.
فعالان محیطزیست طالقان در بیانیهای خواستار بررسی مجدد طرح احداث پل، انتشار عمومی طرح توجیهی آن و اعلام روشهای حفاظتی پیشبینیشده از سوی دستگاههای متولی شدهاند. آنان میگویند:در شرایطی که بسیاری از پروژههای حیاتی و مورد نیاز مردم در طالقان به دلیل کمبود بودجه متوقف مانده، اختصاص ۲۰ میلیارد تومان برای احداث پلی در قلب ذخیرهگاه اُرس، بدون ارزیابی زیستمحیطی شفاف، جای پرسش دارد.
در پی انتشار این نگرانیها به سراغ فرماندار شهرستان طالقان رفتیم و مهدی کیان، فرماندار طالقان، ضمن رد برخی برداشتهای نادرست درباره ماهیت پروژه و نگرانیهای مطرحشده درباره تأثیر این پروژه بر محیط زیست، اظهار کرد: آنچه در برخی رسانهها و فضای مجازی بهعنوان احداث پل جدید مطرح شده، صحیح نیست. در این نقطه، پل فلزی از حدود چهار دهه پیش وجود داشته و بخشی از مسیر تردد عشایر و ساکنان محلی بوده است. این پل طی سالهای گذشته بر اثر وقوع سیلاب تخریب شد و اقدام فعلی دستگاههای اجرایی، صرفاً بازسازی و مقاومسازی همان پل قدیمی با سازهای ایمنتر و پایدارتر است. بنابراین پروژه ماهیت توسعهای یا الحاق سازه جدید به منطقه ندارد.
وی افزود: این منطقه دارای سه تا چهار گروه عشایری دارای پروانه رسمی چرای دام است و تأمین مسیر استاندارد برای تردد آنان یک ضرورت قانونی و ایمنی محسوب میشود. بازسازی پل دقیقاً با هدف ساماندهی عبور عشایر و جلوگیری از ورود دام به بستر رودخانه انجام میگیرد و اقدامی که در نهایت به کاهش تخریب و کاهش فشار بر پوشش گیاهی و حیاتوحش کمک میکند.
فرماندار طالقان با اشاره به افزایش توان نظارتی در محدوده مورد بحث تصریح کرد: در حال حاضر یک پاسگاه محیطبانی در منطقه فعال است و پاسگاه منابع طبیعی نیز در مراحل پایانی احداث قرار دارد و بهزودی به بهرهبرداری میرسد. بدیهی است با استقرار این دو واحد حفاظتی، نظام پایش و کنترل ورود افراد و دام غیرمجاز به شکل قابل توجهی تقویت شده و امکان تخریب منابع طبیعی و محیط زیست عملاً به حداقل میرسد.
کیان در ادامه با تأکید بر لزوم پرهیز از برداشتهای نادرست گفت: پروژه مذکور خارج از محدوده اصلی قرق قرار دارد و دستگاههای اجرایی نیز موظفاند تمام ملاحظات زیستمحیطی، طرحهای کنترلی و الزامات فنی را رعایت کنند. هرگونه نگرانی یا پرسش در این زمینه باید با اتکا به اطلاعات دقیق فنی و قانونی مطرح شود، نه بر اساس تصورات یا برداشتهای غیرمستند.
وی اظهار کرد: مدیریت شهرستان طالقان خود را متعهد به صیانت از منابع طبیعی، پوشش گیاهی ارزشمند و گونههای شاخص منطقه میداند و هر اقدامی که در شهرستان اجرا میشود از جمله بازسازی این پل در چارچوب ضوابط و با هدف تأمین منافع طبیعت و مردم برنامهریزی شده است.
در ادامه وحید علیجانی رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری ادارهکل منابع طبیعی استان البرز نیز با اشاره به اهمیت جنگلهای طبیعی استان و جایگاه ویژه تودههای اُرس در حفاظت آب و خاک، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از جنگلهای طبیعی استان البرز در مناطق کوهستانی پراکنش دارند و گونه اُرس بهعنوان یکی از سوزنیبرگهای بومی کشور، ارزش اکولوژیک بسیار بالایی در حفظ آبوخاک، تنوعزیستی و تعدیل شرایط محیطی دارد. بر همین اساس، منابع طبیعی موظف است تودههایی را که از نظر ژنتیکی و اکولوژیکی ارزشمند و کمنظیر هستند، بهعنوان ذخیرهگاه جنگلی شناسایی و تحت عملیات حفاظتی ویژه قرار دهد.
وی افزود: برای هر ذخیرهگاه، یک کتابچه طرح و مجموعهای از مطالعات و برنامههای حفاظتی تدوین میشود و بهطور مستمر پایش صورت میگیرد. در سطح استان حدود ۳ هزار و ۵۴۸ هکتار ذخیرهگاه جنگلی شناسایی و آگهی شده است.
علیجانی درباره ذخیرهگاه اُرس لمبران گفت: ذخیرهگاه ۳۵۰ هکتاری لمبران در منطقه ماشینو طالقان در سال ۱۳۹۴ آگهی قرق شد و دوره ۱۰ ساله آن تا سال ۱۴۰۴ معتبر بود. امسال پیش از هرگونه پیگیری رسانهای، ما از مهرماه فرایند تجدید آگهی قرق را آغاز کردیم و مکاتبه لازم با اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در تاریخ ۱۰ آبان انجام شده است. علاوه بر لمبران، دو ذخیرهگاه دیگر در شهرستان کرج نیز به دلیل پایان مهلت قرق در نوبت آگهی مجدد قرار گرفتهاند.
وی افزود: اینبار قرق بهصورت دائم اعلام خواهد شد. محدود کردن قرق به بازههای زمانی مشخص، در بسیاری موارد پاسخگوی نیاز حفاظتی نیست ازاینرو تصمیم گرفته شده محدودهها بدون تعیین مدت، در وضعیت قرق باقی بمانند.
علیجانی تصریح کرد: پایان مهلت قرق به هیچ عنوان به معنای برداشته شدن حفاظت یا آزاد شدن منطقه نیست. حتی یک روز هم منطقه بدون نظارت نمیماند و نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی شهرستان طالقان همچنان بر ورود دام و هرگونه فعالیت مخرب کنترل کامل دارند.
وی گفت: بهمنظور تقویت مدیریت و پایش، امسال یک ساختمان حفاظتی جدید در ورودی ذخیرهگاه و در حاشیه رودخانه احداث شده است و با این استقرار، قرقبانها در فصل چرا حضور دائمی دارند و کنترل منطقه مؤثرتر انجام میشود.
رئیس اداره جنگلکاری و جنگلداری استان البرز درباره موضوع پل نیز توضیح داد: پل مورد اشاره، سازهای است که پایههای آن سالها قبل احداث شده بود و اکنون اداره کل امور عشایری استان پیگیر تکمیل آن است و این پروژه متولیاش منابع طبیعی نیست. هدف اصلی این سازه عبور دام های مراتع ماشینو، سه کوهه و همچنین ایمنسازی تردد در زمان بالا رفتن دبی رودخانه و کمک به دسترسی نیروهای حفاظتی است.
وی افزود: در حال حاضر دامها برای رسیدن به مراتع از بستر رودخانه عبور میکنند. پل جدید در اصل مسیر دسترسی به مراتع پروانهدار را بهبود میبخشد و ارتباطی با ذخیرهگاه ندارد زیرا منطقه قرق صرفاً ۳۵۰ هکتار جنگل است، اما مراتع اطراف آن خارج از محدوده قرق قرار دارند و خانوارهای عشایری دارای پروانه رسمی همچنان مجاز به استفاده از آنها هستند.
علیجانی در پاسخ به نگرانیها گفت: دغدغه فعالان محیط زیست کاملاً قابل احترام و قابل درک است. ما نیز بهعنوان متولی منابع طبیعی، نگرانیمان از تخریب جنگلها بسیار جدیتر است. اما واقعیت این است که هیچگونه تغییر کاربری، تخریب یا ورود دام غیرمجاز در منطقه ذخیرهگاه اتفاق نیفتاده و نخواهد افتاد.
علیجانی در پایان گفت: استان البرز حدود ۱۰ هزار هکتار جنگل طبیعی دارد که وسعت زیادی نیست و هر هکتار آن ارزش اکولوژیک بالایی دارد. هدف ما این است که این لکههای ارزشمند را بدون استثنا حفظ کنیم تا از نظر زیستمحیطی بتوانند نقش خود را برای استان و کشور ایفا کنند.
حال با توجه به اهمیت زیستگاه لمبران و ارزش گونههای شاخص مانند درخت اُرس و پلنگ ایرانی، کارشناسان محیط زیست تأکید دارند که رعایت دقیق ضوابط حفاظتی و کنترل ورود دام و گردشگران ضروری است. از سوی دیگر، مسئولان شهرستان و منابع طبیعی تأکید میکنند که بازسازی پل موجود با هدف ساماندهی تردد عشایر، کاهش تخریب پوشش گیاهی و حفاظت از بستر رودخانه انجام میشود. در این شرایط، مدیریت متوازن میان نیازهای محلی و حفاظت از منابع طبیعی، کلید حفظ این «آلاسکای البرز» است.
منبع: فارس
انتهای خبر/
لینک کپی شد
