هوش مصنوعی و بازتعریف فرهنگ

آتنا طاهریان در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، با اشاره به مفهوم بازتولید فرهنگی بیان کرد: الگوریتم‌های هوش مصنوعی صرفاً ابزار فنی نیستند؛ آن‌ها در حال بازتولید ارزش‌ها، هنجارها و روایت‌های مسلط در جامعه‌اند. وقتی یک مدل زبانی یا تصویری با داده‌های خاصی آموزش می‌بیند، در واقع بخشی از فرهنگ غالب را تقویت می‌کند.

پژوهشگر و کارشناس هوش مصنوعی افزود: این مسئله می‌تواند منجر به تقویت کلیشه‌های جنسیتی، قومی یا طبقاتی شود، مگر آنکه تنوع داده‌ها و نظارت انسانی به‌طور جدی در فرایند توسعه لحاظ شود.

در ادامه طاهریان به شکل‌گیری هویت فردی پرداخت و گفت: نسل جدید در تعامل مداوم با سیستم‌های هوشمند رشد می‌کند. این تعامل می‌تواند بر سبک یادگیری، شیوه بیان و حتی درک فرد از خود تأثیر بگذارد. وقتی پیشنهادهای محتوایی توسط الگوریتم‌ها شخصی‌سازی می‌شود، جهان‌بینی فرد نیز ممکن است در یک چارچوب محدود شکل بگیرد.» او تأکید کرد که سواد رسانه‌ای و سواد الگوریتمی باید به بخشی از آموزش عمومی تبدیل شود تا کاربران بتوانند نقش فعال‌تری در مواجهه با فناوری داشته باشند.

وی یکی از چالش‌های اساسی در سطح اجتماعی را مسئله عدالت الگوریتمی دانست و اظهار کرد: اگر داده‌های آموزشی نماینده همه اقشار جامعه نباشند، تصمیم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند به نابرابری‌های موجود دامن بزند. این موضوع در حوزه‌هایی مانند استخدام، اعطای تسهیلات یا حتی نظام قضایی اهمیت دوچندان دارد. به گفته او، شفافیت، قابلیت توضیح‌پذیری مدل‌ها و وجود چارچوب‌های قانونی مشخص، برای کاهش این ریسک‌ها ضروری است.

پژوهشگر و کارشناس هوش مصنوعی همچنین به تحولات بازار کار اشاره کرد و افزود: هوش مصنوعی برخی مشاغل را حذف یا متحول می‌کند، اما همزمان فرصت‌های جدیدی نیز ایجاد می‌شود.

طاهریان تصریح کرد: مسئله اصلی، سرعت این تغییرات و آمادگی نظام آموزشی برای پاسخ‌گویی به آن است. به اعتقاد طاهریان، اگر سیاست‌های حمایتی و برنامه‌های بازآموزی مهارت‌ها جدی گرفته نشود، شکاف طبقاتی و نابرابری اجتماعی ممکن است افزایش یابد.

وی در بخش پایانی این گفتگو، به موضوع اعتماد عمومی پرداخت و گفت: اگر مردم احساس کنند که تصمیم‌های مهم زندگی‌شان توسط سیستم‌های غیرشفاف گرفته می‌شود، سرمایه اجتماعی کاهش می‌یابد. بنابراین، توسعه هوش مصنوعی باید همراه با گفت‌وگوی اجتماعی گسترده و مشارکت ذی‌نفعان مختلف باشد.

به باور طاهریان، هوش مصنوعی نه‌تنها یک تحول فناورانه، بلکه یک نقطه عطف فرهنگی و اجتماعی است؛ تحولی که می‌تواند در صورت مدیریت هوشمندانه، به ارتقای کیفیت زندگی و گسترش عدالت منجر شود، اما در صورت بی‌توجهی، چالش‌های تازه‌ای برای جامعه به همراه خواهد داشت.

هانیه ربیعی _ تیتر یک

انتهای خبر/