تحقیقات مؤسسه رازی در زمینه زهر عقرب

به گزارش گروه سبک زندگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر یک»، کتاب «نوروتوکسین‌های زهر عقرب و کانال‌های یونی»، تازه‌ترین اثر چاپ شده انتشارات مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی و حاصل بیش از ۳۰ سال پژوهش دو تن از محققان مؤسسه رازی است که در مدت نزدیک به چهار سال نگارش کتاب به طول انجامید و به بررسی علمی، تخصصی و دقیق توکسین‌ها و میانکنش‌های مولکولی با انواع مختلف کانال‌های یونی و کاربرد‌های درمانی آن در بیماری‌هایی چون سرطان، درد، دیابت و مشکلات باکتریایی پرداخته است و به عنوان مرجع فوق تخصصی در زمینه سم‌شناسی و نوروتوکسین‌ها برای دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی (ارشد و دکتری) شناخته می‌شود. این کتاب به ویژه در زمینه میانکنش‌های مولکولی و کاربرد‌های درمانی توکسین‌ها، نوآورانه بوده و می‌تواند تحولی بزرگ ایجاد کند.

این کتاب توسط عباس زارع میرک‌آبادی، استاد تمام و رئیس بخش جانوران سمی و عضو هیئت علمی مؤسسه رازی و دکتر محمدعلی بیات‌زاده، مسئول آزمایشگاه کنترل فرایند حین تولید IPQC مؤسسه رازی، توسط انتشارات این مؤسسه منتشر شده که به‌طور ویژه به بررسی توکسین‌ها، انواع مختلف کانال‌های یونی و کاربرد‌های درمانی این سموم پرداخته است. این کتاب که نتیجه سال‌ها تحقیق و گردآوری اطلاعات و نگارش است، با ارائه بیش از هزار مرجع تحقیقاتی معتبر، یک مرجع فوق‌تخصصی در زمینه سم‌شناسی و داروسازی محسوب می‌شود.

عباس زارع میرک‌آبادی، یکی از نویسندگان اصلی این کتاب با بیش از ۳۰ سال تجربه و دانش در زمینه تحقیقات توکسین‌ها و کاربرد‌های درمانی آن‌ها، در بخشی از صحبت‌های خود درباره محتوای کتاب گفت: این کتاب پنج فصل دارد که هر فصل به یک جنبه خاص از سم‌شناسی و کاربرد درمانی توکسین‌ها می‌پردازد. فصل اول کلیات و مقدمه‌ای درباره سم‌ها و توکسین‌هاست. در فصل دوم، انواع مختلف کانال‌های یونی شامل کانال‌های پتاسیم، سدیم و کلسیم بررسی و تشریح شده است. فصل سوم به الکتروفیزیولوژی به عنوان ابزاری بسیار مهم در داروسازی، اختصاص دارد. فصل چهارم به بررسی ساختار توکسین‌ها و تعامل و برهم کنش آن‌ها با گیرنده‌ها و کانال‌های یونی پرداخته که شامل جزئیاتی دقیق است و می‌تواند برای پژوهشگران و دانشجویان این حوزه بسیار مفید باشد. در فصل پنجم، کاربرد‌های درمانی توکسین‌ها، از جمله درمان سرطان، ‌ام‌اس و سایر بیماری‌ها مورد توجه قرار گرفته است.

زارع با بیان این که برای نگارش این کتاب به بیش از هزار مرجع تحقیقاتی استناد شده که ۵۰ مورد آن، مطالعات و مقالات نویسندگان کتاب است، افزود: ما با بررسی تأثیر سم‌ها روی سلول‌های سرطانی و سپس آزمایش آن‌ها روی حیوانات آزمایشگاهی به نتایجی دست یافتیم، حتی مطالعات انسانی نیز انجام شد و در مراحل اولیه تست‌های انسانی هم پیشرفت‌هایی داشتیم. یکی از ترکیبات مهمی که در این زمینه معرفی کردیم، ترکیب ICD۸۵ است که از سم عقرب تهیه شده و در درمان سرطان مؤثر بوده است. این تحقیقات منجر به انتشار حدود ۲۰ مقاله علمی در زمینه درمان سرطان با استفاده از توکسین‌ها توسط این تیم شد و باعث شد به فکر تولید ترکیبات توکسینی نوین و مهندسی‌شده به صورت نوترکیب (ریکامبیننت) باشیم.

رئیس بخش جانوران سمی و عضو هیئت علمی مؤسسه رازی ادامه داد: برای پیشبرد این تحقیقات، روی ترکیبات توکسینی مختلف کار کردیم و به نتایج‌امیدوارکننده‌ای رسیدیم. البته به دلیل محدودیت منابع، نتوانستیم این تحقیقات را به مراحل فاز ۲ و ۳ بالینی برسانیم، ولی‌امیدواریم با تحقیقات بیشتر و پیشرفت‌های فناوری، بتوانیم به این اهداف دست یابیم.

کتاب مرجع و تخصصی برای محققین و دانشجویان

محمدعلی بیات‌زاده، از دیگر نویسندگان کتاب و مسئول آزمایشگاه کنترل فرایند حین IPQC مؤسسه رازی، نیز با بیان این که پروفسور زارع، بیش از ۳۰ سال تحقیقات بر روی توکسین‌ها و به طور اختصاصی بر روی توکسین‌های با کاربرد درمانی به ویژه در درمان بیماری سرطان، انجام داده است، گفت: ترکیب ویژه ICD۸۵ نیز از جمله دستاورد‌های خاص‌ایشان در زمینه آنتی توموروژنسیس (ضد توموری) به شمار می‌رود که در مطالعات ضد توموری بسیار مؤثر بوده و در فصل پنجم کتاب به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است.

وی افزود: این کتاب به شکلی طراحی شده که بتواند یک منبع جامع و فوق تخصصی برای محققان و دانشجویان در مقاطع تحصیلات تکمیلی در زمینه توکسین‌ها و نوروتوکسین‌ها باشد. از فصل دوم کتاب، مطالب به صورت کاملاً تخصصی و جزئی نگر بررسی و به تحلیل کانال‌های یونی و برهم‌کنش‌های آن‌ها با نوروتوکسین‌ها پرداخته شده است.

در این بخش، به شکلی دقیق و علمی نشان داده شده که چگونه نوروتوکسین‌ها می‌توانند عملکرد کانال‌های یونی را تغییر دهند و این تغییرات چه تأثیری بر فیزیولوژی سلول‌های پستانداران، به ویژه در زمینه‌های بیماری‌های مختلف مانند سرطان، درد و دیابت، می‌گذارند. همچنین در زمینه توکسین‌های نوترکیب و نحوه عملکرد و میانکنش‌های آن‌ها نیز مطالب ارزشمندی ارائه شده است.

به گفته بیات‌زاده، این کتاب توسط شش داور بررسی شد و پنج نفر از این داوران با استقبال از این اثر، آن را به عنوان یک مرجع معتبر در زمینه سم‌شناسی و نوروتوکسین‌ها معرفی و بر تخصصی بودن و جزئیات دقیق موجود در کتاب تأکید کردند و پیشنهاد دادند که این کتاب می‌تواند به عنوان یکی از منابع درسی در دوره‌های تخصصی فارماکولوژی، داروسازی و سم‌شناسی در مقاطع PhD به کار گرفته شود.

بررسی ویژگی‌های نوین سم‌شناسی در کتاب

بیات‌زاده با اشاره به این که این کتاب از فصل دوم به بعد به طور تخصصی وارد جزئیات علمی می‌شود، گفت: برای نخستین بار یک فصل کامل به تحلیل مفاهیمی پیشرفته همچون الکتروفیزیولوژی، آنالیز پچ کلمپ (تکنیک تست کانال یونی) و تحلیل این تکنیک برای بررسی دقیق کانال‌های یونی اختصاص یافته که به ویژه در زمینه داروسازی، حائز اهمیت است.

وی، اضافه کرد: در فصل چهارم که فصل مهم و اصلی کتاب است، به بررسی تأثیرات نوروتوکسین‌ها بر کانال‌های یونی و نحوه تعامل آن‌ها با این کانال‌ها پرداخته شده است. در این فصل توضیح داده شده که چگونه نوروتوکسین‌ها می‌توانند فعالیت این کانال‌ها از جمله تأثیرات بر باز و بسته شدن کانال‌ها یا غیر فعال کردن آن‌ها را تغییر دهند و در فصل آخر نیز بیشتر به تأثیر نوروتوکسین‌ها بر درمان بیماری‌ها پرداخته شده است.

بیات‌زاده افزود: با توجه به این که مؤسسه رازی علاوه بر فعالیت‌های تحقیقاتی و تولیدی، به عنوان مرکزی دانشجو‌پذیر نیز شناخته می‌شود، اولویت اصلی ما این بود کتابی مرجع در زمینه نوروتوکسین‌ها و کانال‌های یونی به زبان فارسی در اختیار و دسترس دانشجویان به ویژه در مقطع دکتری قرار گیرد.

انتهای خبر/