حجت‌الاسلام علی‌اصغر آقایی، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، با اشاره به آیات قرآن کریم درباره نشانه‌های الهی در آسمان‌ها و زمین، به تبیین رابطه میان «ایمان» و «تفکر» پرداخت.
این استاد حوزه و دانشگاه با طرح این پرسش که آیا انسان ابتدا ایمان می‌آورد و سپس در نشانه‌های الهی تفکر می‌کند یا اینکه تفکر و تعقل در هستی او را به ایمان می‌رساند، اظهار کرد: می‌توان احتمال دیگری را نیز مطرح کرد و آن اینکه آغاز تفکر در آیات آفاقی و هستی، خود ورود انسان به مرحله‌ای از ایمان باشد.
آقایی با اشاره به آیاتی از قرآن کریم که نشانه‌های موجود در آسمان‌ها و زمین را برای مؤمنان، صاحبان خرد و اهل تعقل معرفی می‌کند، گفت: هر انسانی که در آسمان‌ها و زمین تفکر و تعقل کند و از این مسیر به فراتر از عالم ماده رهنمون شود، از این جهت وارد مرحله‌ای از سیر ایمانی شده است؛ حتی اگر هنوز به اقرار زبانی به خداوند نرسیده باشد.
وی افزود: اگر مقصود از «مؤمنان» در این آیات صرفاً کسانی باشند که پیش از این به ایمان و اقرار زبانی رسیده‌اند، دعوت انسان‌ها به تفکر و تعقل در آیات آفاقی معنای متفاوتی پیدا خواهد کرد؛ در حالی که خودِ قرآن، انسان را به مشاهده و اندیشیدن در نشانه‌های خلقت فرا می‌خواند.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه ایمان دارای مراتب است، تصریح کرد: نمی‌توان ایمان را تنها در اقرار زبانی خلاصه کرد؛ چراکه ایمان امری تشکیکی و دارای شدت و ضعف است و در روایات نیز برای آن لایه‌های قلبی، زبانی و عملی بیان شده است.
آقایی ادامه داد: معرفت قلبی، مرحله‌ای از آشکار شدن حق برای انسان است و آیه «سَنُرِيهِمْ آيٰاتِنٰا فِي اَلْآفٰاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ اَلْحَقُّ» نیز بر همین مسیر تأکید دارد؛ بنابراین تفکر در هستی می‌تواند نقطه آغاز حرکت انسان در مسیر معرفت و ایمان باشد.
وی خاطرنشان کرد: هر کسی که در آسمان‌ها و زمین تفکر و تعقل می‌کند، از این جهت دارای مراتبی از ایمان است و حتی تفکر در یک پدیده ساده طبیعی، مانند یک درخت، می‌تواند آغاز توجه انسان به حقیقت هستی و حرکت از عالم ماده به سوی مبدأ هستی باشد.
این کارشناس با بیان اینکه اقرار به حق نیز دارای مراتب است، گفت: انسان در هر مرحله‌ای که حقیقتی برای او آشکار می‌شود، با یک انتخاب مواجه است و اگر آن حقیقت را انکار کند، از مسیر ایمان فاصله می‌گیرد.
آقایی افزود: اگر انسان به این حقیقت برسد که جهان هستی شایسته تفکر است اما از اندیشیدن در آن رویگردان شود، به نوعی انکار مبتلا شده است. همچنین اگر در اثر تفکر، نظم شگفت‌انگیز موجود در هستی را درک کند اما آن را نادیده بگیرد، این نیز می‌تواند نوعی انکار باشد.
وی ادامه داد: انسان با تفکر در هستی و درک محدودیت‌های عالم ماده، از جمله وابستگی ذاتی موجودات مادی به غیر، می‌تواند به این حقیقت برسد که علت هستی‌بخش نمی‌تواند صرفاً در چارچوب ماده تعریف شود؛ بنابراین نادیده گرفتن این نتیجه پس از دستیابی به آن، نوعی انکار معرفتی خواهد بود.
آقایی در پایان تأکید کرد: ایمان را نباید صرفاً یک اقرار زبانی دانست؛ بلکه می‌توان آن را فرآیندی دانست که از معرفت و تفکر آغاز می‌شود و در مراتب بالاتر، به اقرار زبانی و عمل منتهی می‌شود.
فرزانه احراری _ تیتر۱
انتهای خبر/
