سرمایه‌هایی که در انتظار بازگشت به تولید هستند
کارگاه‌ها و واحدهای تولیدی یکی از پایه‌های مهم اشتغال و رونق اقتصادی در هر منطقه به شمار می‌روند. فعالیت این واحدها علاوه بر ایجاد درآمد برای صاحبان آنها، فرصت‌های شغلی متعددی برای کارگران و افراد جویای کار ایجاد می‌کند و موجب گردش سرمایه در جامعه می‌شود.
به گزارش گروه اقتصادی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، کارگاه‌ها و واحدهای تولیدی یکی از پایه‌های مهم اشتغال و رونق اقتصادی در هر منطقه به شمار می‌روند. فعالیت این واحدها علاوه بر ایجاد درآمد برای صاحبان آنها، فرصت‌های شغلی متعددی برای کارگران و افراد جویای کار ایجاد می‌کند و موجب گردش سرمایه در جامعه می‌شود. استان چهارمحال و بختیاری نیز با برخورداری از ظرفیت‌های مختلف در بخش‌های صنعتی، کشاورزی، صنایع غذایی، صنایع‌دستی و تولیدی، ظرفیت قابل توجهی برای فعالیت کارگاه‌های کوچک و بزرگ دارد.
با این حال، بخشی از واحدهای تولیدی استان به دلایل مختلف از چرخه تولید خارج شده‌اند. تعطیلی یک کارگاه معمولاً نتیجه یک مشکل واحد نیست و عوامل مختلفی مانند کمبود نقدینگی، افزایش هزینه تولید، مشکلات فروش، بدهی‌های بانکی، تأمین مواد اولیه و مشکلات مدیریتی می‌تواند در آن نقش داشته باشد. زمانی که این مشکلات برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است یک واحد تولیدی ابتدا فعالیت خود را کاهش دهد و در نهایت به طور کامل تعطیل شود.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در سال ۱۴۰۳، تعداد واحدهای تولیدی راکد چهارمحال و بختیاری ۱۰۶ واحد اعلام شده بود. همچنین اعلام شده بود که ۲۱ واحد تولیدی در سال قبل از آن احیا شده و زمینه اشتغال ۴۸۶ نفر را فراهم کرده‌اند. این آمار نشان می‌دهد که بازگرداندن واحدهای تعطیل به چرخه تولید می‌تواند تأثیر مستقیمی بر اشتغال و اقتصاد استان داشته باشد.
در سال‌های اخیر، موضوع احیای واحدهای راکد در برنامه دستگاه‌های اجرایی استان نیز قرار گرفته است. پایش و عارضه‌یابی واحدهای صنعتی، بررسی مشکلات صاحبان کارگاه‌ها و تلاش برای رفع موانع تولید از جمله اقداماتی است که برای جلوگیری از تعطیلی بیشتر واحدها انجام شده است. در برخی موارد نیز استفاده از تسهیلات مالی برای تأمین سرمایه در گردش و راه‌اندازی دوباره واحدهای تولیدی مورد توجه قرار گرفته است.
با وجود این اقدامات، احیای یک کارگاه غیرفعال تنها با پرداخت وام امکان‌پذیر نیست. هر واحد تولیدی شرایط خاص خود را دارد و باید ابتدا مشخص شود که دلیل اصلی توقف فعالیت آن چیست. اگر مشکل یک کارگاه بازار فروش باشد، پرداخت تسهیلات بدون حل مشکل فروش نمی‌تواند راه‌حل پایدار باشد و اگر مشکل واحد کمبود سرمایه در گردش باشد، باید منابع مالی به موقع و متناسب با نیاز آن تأمین شود. بنابراین شناخت دقیق مشکلات کارگاه‌ها، نخستین گام برای بازگرداندن آنها به چرخه تولید است.
پیشگیری از تعطیلی واحدها اهمیت بیشتری از احیای آنها دارد
علی محمدی یکی از مسئولان حوزه تولید و صنعت چهارمحال و بختیاری، مشکل واحدهای غیرفعال را موضوعی چندبعدی می‌داند و معتقد است نمی‌توان همه کارگاه‌ها را با یک معیار بررسی کرد.
به گفته وی، هر واحد تولیدی شرایط خودش را دارد. ممکن است یک کارگاه به دلیل کمبود نقدینگی تعطیل شده باشد، اما واحد دیگری به دلیل نداشتن بازار فروش یا مشکلات مدیریتی فعالیتش را متوقف کرده باشد. بنابراین ابتدا باید مشکل اصلی شناسایی شود و بعد برای آن راه‌حل پیدا کرد.
محمدی معتقد است: یکی از مهم‌ترین مشکلات واحدهای تولیدی، افزایش هزینه‌های مختلف است. هزینه تهیه مواد اولیه، حمل‌ونقل، انرژی و سایر هزینه‌های جاری می‌تواند فشار زیادی بر واحدهای کوچک وارد کند.
به گفته این مسئول، «کارگاه‌های کوچک بیشتر از واحدهای بزرگ تحت تأثیر افزایش هزینه‌ها قرار می‌گیرند، زیرا معمولاً سرمایه در گردش محدودی دارند و افزایش ناگهانی هزینه‌ها می‌تواند فعالیت آنها را با مشکل مواجه کند.
محمدی همچنین بر اهمیت بازار فروش تأکید کرد و گفت: تولید بدون بازار نمی‌تواند ادامه‌دار باشد. صاحبان کارگاه‌ها باید علاوه بر دریافت حمایت مالی، برای بازاریابی و فروش محصولات نیز مورد حمایت قرار گیرند.
وی خاطر نشان کرد: اگر واحدی دوباره راه‌اندازی شود اما محصولش روی دست تولیدکننده بماند، بعد از مدتی دوباره با مشکل مالی مواجه خواهد شد. بنابراین احیای واقعی یعنی اینکه واحد بتواند تولید کند، محصول خود را بفروشد و هزینه‌هایش را تأمین کند.
محمدی عنوان کرد: از نگاه او، تسهیلات بانکی و منابع حمایتی می‌توانند در بازگشت واحدهای راکد مؤثر باشند، اما این منابع باید هدفمند اختصاص پیدا کنند.
وی بیان داشت: قبل از پرداخت تسهیلات باید مشخص شود که این پول دقیقاً برای چه مشکلی استفاده خواهد شد. اگر واحدی بازار مناسب و ظرفیت تولید داشته باشد اما فقط سرمایه در گردش کم داشته باشد، تسهیلات می‌تواند آن را دوباره فعال کند. اما اگر مشکل اساسی واحد چیز دیگری باشد، صرفاً پرداخت وام نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.
این مسئول در پایان تأکید می‌کند: پیشگیری از تعطیلی واحدها اهمیت بیشتری از احیای آنها پس از تعطیلی کامل دارد.
خیلی از کارگاه‌ها اگر حمایت شوند می‌توانند دوباره شروع به کار کنند
مسعود عالی پور صاحب یکی از کارگاه‌های تولیدی که فعالیت آن متوقف شده است اظهار کرد: تعطیلی واحد خود را نتیجه جمع شدن چند مشکل در طول زمان می‌داند.
وی تصریح کرد: در ابتدا مشکل خیلی جدی نبود. هزینه مواد اولیه افزایش پیدا کرده بود، اما تلاش می‌کردیم با مدیریت هزینه‌ها کارگاه را فعال نگه داریم. به مرور زمان قیمت مواد اولیه بیشتر شد و از طرف دیگر فروش محصولات کاهش پیدا کرد. همین مسئله باعث شد درآمد کارگاه دیگر پاسخگوی هزینه‌ها نباشد.
عالی پور عنوان کرد: برای مدتی تلاش کرده است با استفاده از سرمایه شخصی فعالیت کارگاه را ادامه دهد، اما این روش نیز دوام زیادی نداشته است.
به گفته وی، وقتی فروش کم می‌شود، پولی برای خرید مواد اولیه و پرداخت هزینه‌های جاری باقی نمی‌ماند. ما مدتی از سرمایه شخصی استفاده کردیم تا کارگاه نخوابد، ولی بعد از مدتی دیگر توان ادامه این کار را نداشتیم. در نهایت مجبور شدیم فعالیت را متوقف کنیم.
عالی پور بیان داشت: تعطیلی واحد تولیدی فقط به صاحب سرمایه آسیب نمی‌زند و کارگران نیز بخش مهمی از پیامدهای آن را تحمل می‌کنند.
وی گفت: وقتی کارگاه تعطیل شد، چند نفر از نیروهای ما بیکار شدند. هرکدام از آنها خانواده داشتند و درآمدشان به همین کار وابسته بود. بعضی‌ها توانستند کار دیگری پیدا کنند، اما برای بعضی دیگر پیدا کردن شغل مناسب زمان زیادی طول کشید.
عالی پور درباره امکان راه‌اندازی دوباره کارگاه نیز امیدوار است، اما معتقد است حمایت‌ها باید متناسب با شرایط واقعی تولیدکنندگان باشد.
وی اذعان داشت: اگر قرار باشد کارگاه دوباره راه بیفتد، فقط پول برای خرید دستگاه کافی نیست. باید بتوانیم مواد اولیه تهیه کنیم، نیروی کار داشته باشیم و مهم‌تر از همه، بازار فروش داشته باشیم. اگر محصول تولید کنیم ولی مشتری نداشته باشیم، دوباره همان مشکلات قبلی ایجاد می‌شود.
این تولیدکننده در پایان گفت: بسیاری از صاحبان کارگاه‌های کوچک علاقه‌ای به تعطیلی ندارند و در صورت فراهم شدن شرایط مناسب، ترجیح می‌دهند دوباره فعالیت خود را آغاز کنند. تجربه و تجهیزات موجود در بسیاری از کارگاه‌های تعطیل، سرمایه‌ای است که نباید بلااستفاده باقی بماند. اگر بتوانند مشکلات واحدها را یکی‌یکی بررسی کنند و برای هرکدام راه‌حل مناسب بدهند، خیلی از کارگاه‌ها می‌توانند دوباره شروع به کار کنند.
بررسی وضعیت کارگاه‌های غیرفعال در استان چهارمحال و بختیاری نشان می‌دهد که این واحدها بخشی از ظرفیت اقتصادی استان را تشکیل می‌دهند که به دلایل مختلف از چرخه تولید خارج شده‌اند. تعطیلی این واحدها علاوه بر بلااستفاده ماندن تجهیزات و سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده، موجب از بین رفتن فرصت‌های شغلی و کاهش فعالیت اقتصادی در مناطق مختلف استان می‌شود. به همین دلیل، مسئله واحدهای راکد تنها یک موضوع مربوط به صاحبان صنایع نیست و ابعاد اجتماعی و اقتصادی گسترده‌تری دارد.
مهم‌ترین نکته در بررسی این مسئله، توجه به تفاوت مشکلات واحدهای تولیدی است. برخی کارگاه‌ها به سرمایه در گردش نیاز دارند، برخی با مشکل بازار فروش مواجه هستند و برخی دیگر به دلیل بدهی، مشکلات مدیریتی یا فرسودگی تجهیزات از فعالیت بازمانده‌اند. بنابراین یک برنامه واحد برای تمام کارگاه‌ها نمی‌تواند نتیجه مطلوبی داشته باشد و لازم است برای هر واحد، وضعیت آن به صورت جداگانه بررسی و عارضه‌یابی شود.
از سوی دیگر، تجربه احیای واحدهای راکد در استان نشان می‌دهد که بازگرداندن این واحدها به چرخه تولید امکان‌پذیر است. در گزارش‌های رسمی، احیای تعدادی از واحدهای راکد و ایجاد صدها فرصت شغلی در نتیجه این اقدامات اعلام شده است. این موضوع نشان می‌دهد که حمایت درست از واحدهای دارای ظرفیت می‌تواند هم به صاحبان صنایع کمک کند و هم فرصت‌های شغلی جدیدی برای نیروی کار ایجاد کند.
با این حال، موفقیت برنامه‌های احیا به استمرار حمایت‌ها بستگی دارد. اختصاص تسهیلات مالی باید همراه با نظارت، مشاوره، کمک به بازاریابی و رفع موانع اداری باشد. همچنین لازم است پس از فعال شدن دوباره واحد تولیدی، وضعیت آن برای مدتی مورد پایش قرار گیرد تا مشکلات جدید موجب تعطیلی مجدد نشود. در واقع هدف اصلی نباید فقط «باز کردن درِ کارگاه» باشد، بلکه باید شرایطی فراهم شود که تولید و اشتغال آن واحد برای مدت طولانی ادامه پیدا کند.
در نهایت، کارگاه‌های غیرفعال چهارمحال و بختیاری را می‌توان سرمایه‌هایی دانست که بخشی از آنها هنوز امکان بازگشت به چرخه تولید را دارند. استفاده از ظرفیت‌های موجود، حمایت از تولیدکنندگان، حل مشکلات مالی و مدیریتی، ایجاد بازار فروش و توجه به نیروی کار می‌تواند زمینه احیای این واحدها را فراهم کند. اگر این اقدامات به شکل منسجم و هدفمند دنبال شود، کارگاه‌های غیرفعال می‌توانند از یک مشکل اقتصادی به فرصتی برای افزایش تولید، حفظ اشتغال و تقویت اقتصاد استان تبدیل شوند.
جهانبین نیوز
انتهای خبر/
