سواد رسانهای، پادزهرِ شایعات تفرقهافکن است
ماموستای محمدشهر کرج گفت: هفته وحدت باید فرصتی برای گذار از «شعار» به «رفتار» و واکسیناسیونِ ذهنیِ جامعه در برابر پروژههای تفرقهافکن باشد.
حیدر دانش مهر در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، گفت: هفته وحدت را نباید تنها یک مناسبت تقویمی یا شعاری دانست؛ این هفته فرصتی برای بازخوانی یکی از ضروریترین نیازهای جامعه اسلامی، یعنی حفظ انسجام اجتماعی و دینی در کنار پذیرش تفاوتهای فکری و مذهبیاست.
ماموستای محمدشهر کرج با اشاره به اینکه وحدت اسلامی در ایران، صرفاً یک مفهوم نظری نیست؛ بلکه ریشه در واقعیتهای تاریخی و اجتماعی کشور دارد، افزود: ایران سرزمینی با تنوع قومی و مذهبی است که پیروان مذاهب مختلف اسلامی، بهویژه شیعه و اهلسنت، سالها در بسیاری از شهرها و مناطق در کنار یکدیگر زندگی کردهاند؛ همسایه، همکار و شریک در شادیها، غمها و مسائل اجتماعی بودهاند.
وی این همزیستی را سرمایهای ارزشمند دانست که باید بیش از گذشته دیده شود و اظهار داشت: در بسیاری از مناطق کشور، واقعیت زندگی مردم بسیار متفاوت از تصویری است که گاه از اختلافهای مذهبی در برخی رسانهها و فضای مجازی ساخته میشود.
دانش مهر تصریح کرد: مردم در کنار هم زندگی میکنند، دادوستد دارند، در مناسبتهای مختلف مشارکت میکنند و برای پیشرفت و آبادانی محل زندگی خود همدل هستند.
وحدت؛ از شعار تا رفتار اجتماعی
وی ادامه داد: وحدت زمانی معنا پیدا میکند که از سطح سخنرانی و شعار خارج شود و در رفتار اجتماعی، فعالیت فرهنگی، گفتوگوهای علمی و همکاریهای مردمی نمود داشته باشد، دانشگاه مذاهب اسلامی نمونهای روشن از این نگاه است؛ نهادی که با هدف شناخت علمی مذاهب و نزدیکتر شدن پیروان آنها از مسیر علم، گفتوگو و تعامل شکل گرفته است.
دانش مهر تأکید کرد: حضور دانشجویان مذاهب مختلف در یک محیط علمی، تجربهای عملی از گفتوگوی بینمذهبی و تقریب محسوب میشود، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی نیز در سالهای گذشته تلاش کرده است تا زمینه گفتوگو، شناخت متقابل و همکاری میان علما واندیشمندان مذاهب اسلامی را فراهم کند.
وی با اشاره به اینکه چنین نهادهایی نشان میدهند وحدت فقط یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه میتواند در دانشگاه، پژوهش، نشستهای علمی، فعالیتهای فرهنگی و همکاریهای اجتماعی تحقق یابد، گفت: در کنار نهادها، شخصیتهای اثرگذار نیز نقش مهمی در گسترش فرهنگ تقریب داشتهاند.
دانش مهر افزود: علمایی که به جای تحریک احساسات مذهبی، بر مشترکات امت اسلامی تأکید کردهاند، در حقیقت پل ارتباطی میان جوامع مختلف بودهاند. آیتالله بروجردی، شیخ محمود شلتوت و شهید شیخ محمدتقی قمی از جمله چهرههایی هستند که در مسیر گفتوگو و تعامل علمی میان مذاهب اسلامی نقشآفرینی کردهاند.
اختلاف علمی، نه دشمنی اجتماعی
وی تأکید کرد: یکی از مهمترین نکات در بحث وحدت این است که اختلافنظر را با اختلافافکنی و دشمنی اشتباه نگیریم، در طول تاریخ اسلام، مذاهب مختلف در موضوعات فقهی، کلامی و علمی دیدگاههای متفاوتی داشتهاند و این تفاوتها بخشی از تاریخ علمی مسلمانان است اما اختلاف علمی نباید به توهین، تحقیر، نفرتپراکنی و تحریک مردم علیه یکدیگر تبدیل شود.
ماموستای محمدشهر کرج گفت: ممکن است یک عالم شیعه و یک عالم اهلسنت در موضوعی فقهی نظر متفاوتی داشته باشند؛ این مسأله میتواند در فضایی علمی و محترمانه مطرح شود، اما نباید دستاویزی برای تخریب مقدسات یا خدشه وارد کردن به آرامش جامعه باشد..
وی افزود: جامعه قدرتمند، جامعهای نیست که در آن هیچ اختلافی وجود نداشته باشد؛ بلکه جامعهای است که بتواند اختلافهای خود را با عقلانیت، احترام و گفتوگو مدیریت کند. فرهنگ گفتوگو باید جایگزین فرهنگ حذف شود و شناخت متقابل، جای قضاوتهای عجولانه را بگیرد.
شایعه؛ ابزار تازه تفرقه امروز
دانش مهر یکی از مهمترین تهدیدها برای وحدت را گسترش شایعه و اطلاعات نادرست در فضای مجازی دانست و اظهار داشت: یک تصویر قدیمی، یک ویدئوی تقطیعشده یا خبری جعلی با عنوان مذهبی میتواند احساسات مردم را تحریک کند و زمینه سوءتفاهم و تنش را به وجود آورد.
وی تصریح کرد: در چنین شرایطی، وظیفه رسانهها و مردم تنها انتقال خبر نیست؛ بلکه باید راستیآزمایی به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود. بهویژه زمانی که خبری علیه یک مذهب، قوم یا گروه اجتماعی منتشر میشود، حساسیت نسبت به صحت آن باید بیشتر باشد.
ماموستای محمدشهر کرج با اشاره به فَتَبَیَّنُوا در قرآن کریم به معنای اینکه پیش از پذیرش و انتشار یک خبر، درباره آن تحقیق کنید، گفت: مبارزه با شایعه، در واقع بخشی از مبارزه با تفرقه است؛ چراکه گاهی تنها یک بازنشر ناآگاهانه میتواند زمینه ایجاد تنش و سوءبرداشت در جامعه را فراهم کند. سواد رسانهای امروز، یکی از ابزارهای مهم حفظ آرامش، همبستگی و امنیت اجتماعی است.
رسانهها، راویان وحدت واقعی
وی با اشاره به اینکه رسانهها در هفته وحدت میتوانند به جای بازتولید محتواهای کلیشهای، الگوهای واقعی همزیستی و همکاری را در شهرها و محلهها معرفی کنند، افزود: روایت زندگی مشترک مردم، همکاریهای اجتماعی، فعالیتهای فرهنگی، کمکرسانیهای مردمی و گفتوگوهای سازنده میان افراد و گروهها، میتواند اعتماد اجتماعی را تقویت کند.
ماموستای محمدشهر کرج اظهار داشت: ائمه جماعات، مدارس دینی، دانشگاهها، فعالان فرهنگی، رسانهها و گروههای مردمی نیز میتوانند در سطح محلی نقش مؤثری در گسترش این فرهنگ ایفا کنند. وحدت از همین نقطه آغاز میشود؛ از احترام در گفتار، انصاف در قضاوت، دقت در انتشار خبر و همدلی در رفتار اجتماعی.
وحدت؛ حفظ باورها، احترام به یکدیگر
وی در خاتمه تصریح کرد: وحدت اسلامی به معنای یکسان شدن مذاهب و کنار گذاشتن عقاید نیست. هر مذهب میتواند مبانی فکری و فقهی خود را داشته باشد و از آن دفاع علمی کند؛ اما دفاع از عقیده با توهین به باورهای دیگران تفاوت دارد، وحدت یعنی شیعه، شیعه بماند و سنی، سنی بماند؛ اما هیچکدام دیگری را دشمن خود نداند.
گلاویژ اصحابی – تیتر۱
انتهای خبر/
