وقتی سیاهی سیگار بر سپیدی زندگی غلبه میکند
افزایش مصرف سیگار در میان زنان و رواج سیگار الکترونیکی در میان نوجوانان و جوانان، به یکی از نشانههای نگرانکننده تغییر الگوی مصرف دخانیات در جامعه تبدیل شده است؛ روندی که کارشناسان آن را صرفاً یک عادت فردی نمیدانند، بلکه نشانهای از فشارهای روانی، تغییرات فرهنگی و ضعف در آگاهیرسانی و نظارت میخوانند.
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»؛ در سالهای اخیر، چهره مصرف دخانیات تغییر کرده است؛ تغییری که دیگر فقط به قشر یا سن خاصی محدود نیست و در کنار افزایش مصرف سیگار در میان برخی زنان، گرایش نوجوانان و جوانان به سیگارهای الکترونیکی یا ویپ نیز بهطور محسوسی بیشتر شده است؛ پدیدهای که کارشناسان نسبت به عادیسازی آن هشدار میدهند.
در بسیاری از فضاهای عمومی، از کافهها و پارکها گرفته تا جمعهای دوستانه و محیطهای دانشجویی و حتی به صورت مخفیانه در کلاس های درس مدارس، سیگار و ویپ بیش از گذشته دیده میشود و آنچه این روند را نگرانکنندهتر میکند، کاهش حساسیت اجتماعی نسبت به آن است؛ بهویژه زمانی که بخشی از نوجوانان، مصرف سیگار الکترونیکی را نه یک رفتار پرخطر، بلکه نوعی «سبک مصرف» یا «انتخاب شخصی» تلقی میکنند.
در میان زنان، سیگار برای برخی به ابزاری برای تخلیه فشارهای روزمره، تجربه آرامش موقت یا حتی نمایش نوعی استقلال تبدیل شده است، اما پشت این تصویر ظاهراً عادی، واقعیتی نگرانکننده پنهان است؛ واقعیتی که با آسیبهای تنفسی، افزایش خطر بیماریهای قلبی و ریوی، و همچنین تهدیدهای جدی برای سلامت در دوران بارداری همراه است.
طبق نظر روانشناسان در بخشی از جامعه، مصرف سیگار دیگر فقط یک رفتار ناسالم نیست؛ بلکه به زبانی خاموش برای بیان خستگی، فشار روانی و نداشتن راهحلهای جایگزین تبدیل شده است.
اما شاید نگرانکنندهترین بخش ماجرا، افزایش محبوبیت سیگارهای الکترونیکی میان نوجوانان باشد؛ همان دستگاههایی کوچک و ظاهراً کمخطر که با طعمهای متنوع و تبلیغات فریبنده وارد زندگی نسل جدید شدهاند و بسیاری از نوجوانان، ویپ را با تصور بیضرر بودن تجربه میکنند؛ در حالی که متخصصان اعتیاد و سلامت، نسبت به آسیبهای تنفسی و اثرات بلندمدت آن هشدار میدهند.
در کنار این روند، نقش شبکههای اجتماعی و تبلیغات غیرمستقیم را نیز نمیتوان نادیده گرفت؛ ویپ و محصولات مشابه، در بسیاری از فضاهای مجازی با ظاهری جذاب، لوکس و گاهی حتی سرگرمکننده نمایش داده میشوند؛ تصویری که برای نوجوانان و جوانان کنجکاو، بهمراتب اثرگذارتر از هشدارهای رسمی است.
مشاهدات نشان میدهد خانوادهها نیز در برابر این موج جدید، ابزار کافی ندارند و نبود آموزش هدفمند، کمبود گفتگوی صریح میان والدین و فرزندان، و ضعف در نظارت اجتماعی باعث شده است بخشی از این رفتارها در سکوت شکل بگیرد و به عادت تبدیل شود.
آنچه امروز در حال رخ دادن است، فقط افزایش یک عادت ناسالم نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر سبک زندگی و افزایش آسیبپذیری نسلهای جدید در برابر الگوهای پرخطر مصرف است و اگر برای آگاهیرسانی، پیشگیری و کنترل این روند اقدامی جدی صورت نگیرد، پیامدهای آن در سالهای آینده نهفقط در آمارهای سلامت، بلکه در زندگی روزمره خانوادهها نیز دیده خواهد شد.
رسانهها، خانوادهها و نهادهای مسئول، هرکدام سهمی در مهار این روند دارند؛ پیش از آنکه دود، به بخشی عادی از زیست روزمره تبدیل شود و باید فکری کرد و نقش رسانهها باید پررنگتر باشد.
امیررضا خروطی – تیتر۱
