کلید درک جایگاه مردم در اندیشه امامین انقلاب
یک استاد حوزه و دانشگاه با تبیین مفهوم «مردم مبعوث» در نسبت با جریانهای فکری و سیاسی، تأکید کرد: در اندیشه امامین انقلاب، مردم نه تودهای منفعل و نه صرفاً دریافتکننده خدمات، بلکه نیرویی آگاه، مسئول و اثرگذار در حل مسائل و پیشبرندگی نظام حکمرانی هستند.
حجتالاسلام محمد امیری طیبی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، در تبیین مفهوم «مردم مبعوث» با اشاره به اینکه یکی از راههای شناخت مفاهیم کمتر شناختهشده، فهم آنها از طریق مفاهیم مقابل است، اظهار کرد: مسئله «مردم مبعوث» نیز از این قاعده مستثنی نیست و اگر مفاهیم مقابل آن صورتبندی شود، هویت کلی این مفهوم روشنتر در ذهن شکل میگیرد.
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه نگاههای متداول جریانهای کلان فکری به مقوله مردم را میتوان در سه منظر کلی دستهبندی کرد، افزود: در یک نگاه، مردم بیشتر بهعنوان ارباب رجوع دیده میشوند و وظیفه حاکمیت، ارائه خدمات بهینه و حل مشکلات آنان تلقی میشود. بر همین اساس، این رویکرد دائماً به سمت نهادگرایی و ساختارسازی حرکت میکند تا با تکیه بر سازوکارهای حاکمیتی، مسائل مردم را حل کند.
به گفته وی، در این رویکرد، نقشآفرینی مستقیم مردم کمرنگ میشود و همه چیز در چارچوب ساختارهای رسمی تعریف میگردد؛ بهگونهای که در حوزههای مختلف، از آموزش و بهداشت گرفته تا امنیت، راهحلها بیشتر در تمرکزگرایی و توسعه سازوکارهای اداری جستوجو میشود. امیری طیبی تصریح کرد: حتی در مسئله وحدت نیز این نگاه تلاش میکند مردم را حول اصول و نسخههایی گرد آورد که خود آن را حلال مسائل میداند، نه آنچه از اراده و خط ِنگاه مردم برمیخیزد.
امیری طیبی در ادامه با اشاره به رویکردی دیگر در مواجهه با مقوله مردم بیان کرد: در این نگاه، اگرچه واژه مردم بسیار بهکار میرود، اما در عمل، مردم به بخشی محدود و خاص از جامعه تقلیل پیدا میکنند؛ بخشی که بیشتر با الگوهای مصرفزده، ظاهربین و گاه گسسته از سنت تعریف میشود. وی افزود: در چنین رویکردی، تودههای واقعی مردم عملاً در جایگاه رعیتی ناآگاه تصویر میشوند که گویا توان تشخیص مصالح خود و فهم منافع و حقوقشان را ندارند.
این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: حاصل مشترک این دو نگاه، با وجود تفاوتهای ظاهری در کنش سیاسی و فرهنگی، نوعی ایستادن در برج دانایی و نگاه تجویزگرایانه به مردم است؛ نگاهی که در نهایت به نوعی دیکتاتوری خواص و برتری نخبگان بر تودههای مردم منتهی میشود.
وی با تأکید بر اینکه نگاه امامین انقلاب به مردم، همان نگاه «مردم مبعوث» است، اظهار داشت: این رویکرد، اساس انقلاب اسلامی را شکل میدهد و دال مرکزی آن از مفهوم بعثت عبور میکند. در این نگاه، مردم مبعوث کسانی هستند که به سطحی از رشادت عقلی و قدرت اراده رسیدهاند و یک مأموریت درونی برای اقامه حق در خود احساس میکنند.
این پژوهشگر مسائل فکری و فرهنگی ادامه داد: مردم در این چارچوب از خردی برخوردارند که حقیقتجو، مسئلهحلکن و پیشبرنده امور است و اراده آنها در حل مسائل و کیفیتبخشی به امر حکمرانی، نقشی تعیینکننده دارد. به گفته وی، بسیاری از مسائل کلان بدون حضور مردم یا اساساً حل نمیشود یا تنها در یک بازه زمانی طولانی و بهصورت نسبی به نتیجه میرسد.
امیری طیبی با اشاره به نسبت این مفهوم با قاعده امام و امت تصریح کرد: در این نگاه، مردم مبعوث بهمثابه یک ملت واقعی ظاهر میشوند که امر ملی، همداستانی و همسرنوشتی تولید میکنند و با اراده سیاسی و میدانی خود، کانون ایجاد قدرت درونگرا برای نظام حکمرانی بهشمار میروند.
وی همچنین نقش نخبگان در این چارچوب را مورد توجه قرار داد و گفت: نخبه علمی و نظریهپرداز علوم انسانی در این منظومه، تلاش میکند نگاه و مطالبه مردم را در قالب گفتار علمی بازتعریف کند و به آن هویت نظریهای ببخشد. از این منظر، نظریات اصیل علوم انسانی در میدان و از متن زیست مردم مبعوث شکل میگیرد و همین نقطه، مبنای تولید علوم انسانی اصیل اسلامی است.
امیری طیبی در پایان تأکید کرد: از دل این نگاه است که نظریه مردمسالاری دینی بهعنوان هویت ساختاری نظام اسلامی متبلور میشود؛ نگاهی که مردم را در صحنه نگه میدارد تا هم در پیشبرد امور نقشآفرین باشند و هم با حضور خود، ضامن آرمانگرایی و جهتگیری صحیح کارگزاران و مسئولان باقی بمانند.
فرزانه احراری _ تیتر۱
انتهای خبر/
