بازدارندگی روانی به سبک شهروند آگاه

حسن ندرلی در گفتگو با خبرنگار گروه سبک زندگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، با بررسی لایه‌های پنهان رفتار شهروندان بیان کرد که این واکنش‌ها در بسیاری از مواقع  نیازمند آگاهی بخشی‌های جمعی می‌باشد.

این روانشناس و مشاور افزود: این حرکت در حقیقت تلاشی ناخودآگاه از سوی ذهن انسان برای مهار ترس و بازگرداندن حس تسلط بر زندگی در روزهای پر از ابهام است. وقتی فرد با خبرهای نگران‌کننده یا تهدیدهای نظامی و سیاسی روبرو می‌شود سیستم عصبی او وضعیت را ناامن تشخیص داده و برای رهایی از حس درماندگی و تلاش برای بقا فرد را به سمت ذخیره کردن کالاهای اساسی تشویق می‌کند تا احساس امنیت به دست آورد.

به گفته وی این موضوع یک تجربه جهانی است و در تمام دنیا دیده می‌شود به طوری که در زمان شروع بیماری کرونا در کشورهای اروپایی و آمریکا نیز مردم به شکل مشابهی به فروشگاه‌ها هجوم بردند. این رفتار در واقع می‌تواند یک نوع یادگیری جمعی نیز باشد که در بسیاری از دوره‌های تاریخی و محیط‌های جغرافیایی  مشاهده شده و به انسان می‌گوید در زمان سختی باید منابع را در اختیار داشت.

ندرلی این میل به ذخیره‌سازی را راهی برای تبدیل حس ضعف به حس قدرت دانست و اظهار کرد: بزرگ‌ترین آسیب در زمان بحران‌ها القای این احساس است که فرد هیچ نقشی در تعیین سرنوشت خود ندارد. حضور در صف یا تلاش برای خرید بیش از حد این حس ناتوانی را به طور موقت از بین می‌برد و فرد با خود فکر می‌کند که با تامین کالا امنیت خانواده‌اش را تامین کرده است. این هدف از نیاز انسان به قابل پیش‌بینی بودن زندگی سرچشمه می‌گیرد تا بتواند آینده‌ای نامعلوم را به وضعیتی قابل مدیریت تبدیل کند.

این مشاور به تغییرات خلقی قبل و بعد از این رفتار اشاره کرد و افزود: برخی افراد پیش از اقدام دچار تنش شدید و گوش‌به‌زنگی زیادی هستند اما لحظه‌ای که موفق به خرید یا پرکردن باک بنزین  می‌شوند یک احساس رضایت آنی و موجی از آرامش زودگذر آن‌ها را فرا می‌گیرد چون ذهن تصور می‌کند وظیفه محافظت را به خوبی انجام داده است. با این حال این رضایت پایدار نیست و جای خود را به خستگی روانی می‌دهد. پیامد طولانی‌مدت این کار تقویت این باور غلط است که دنیا همیشه جای ناامنی است و باعث می‌شود فرد مدام در حالت آماده‌باش و اضطراب باقی بماند و اعتمادش به جامعه سست شود که خود می تواند ریشه مشکلات دیگری باشد.

این روان‌شناس برای عبور از این تلاطم‌ها به برخی راهکارهای عملی و قابل اجرا پرداخت؛ برای نمونه  ایجاد یک وقفه آگاهانه را پیشنهاد داد و گفت: بهترین کار این است که شهروندان بین احساس ترس و اقدام به خرید یک فاصله زمانی بگذارند تا بخش منطقی ذهن فرصت پیدا کند و متوجه شود که این هجوم‌ها چه تأثیری در امنیت واقعی دارد؟ وقتی فرد به جای رقابت در صف‌ها به روال عادی زندگی و نظم جامعه پایبند می‌ماند به سیستم عصبی خود و جامعه پیام ثبات و اقتدار می‌دهد و مانع از آسیب دیدن آرامش مردم در اثر جنگ روانی می‌شود.

وی همچنین بر مهارت مدیریت خلاءهای اطلاعاتی تأکید کرد و افزود: ذهن انسان از ابهام بیزار است و تمایل دارد بی‌خبری را با بدترین سناریوها پر کند. برای جلوگیری از این خطا فرد باید بر واقعیت‌های ملموس تمرکز کند و هرگاه ذهن به سمت پیش‌بینی‌های نگران‌کننده رفت از خود بپرسد در این لحظه چه شواهد عینی برای این نگرانی وجود دارد تا فعالیت مغز از بخش‌های هیجانی به منطقی منتقل شود.

ندرلی عنوان کرد: در نهایت مدیریت سرایت رفتاری اهمیت زیادی دارد. انسان‌ها به طور زیستی تمایل دارند از اضطراب ها و رفتار های  دیگران الگوبرداری کنند. راهکار علمی در اینجا ایجاد یک حائل روانی از طریق مشاهده‌گری است تا فرد به رفتارهای جمعی نگاه کند اما با آن‌ها ادغام نشود برای نمونه با تکرار این جمله در ذهن که این اضطراب متعلق به من نیست و من تنها ناظر آن هستم مرزی ایجاد می‌شود که مانع ورود تنش به فضای درونی می‌گردد. این استقلال رفتاری نه‌تنها از خود فرد محافظت می‌کند بلکه می‌تواند موجی از آرامش را به صورت زنجیره‌ای در محیط پخش کند.

این روانشناس خاطرنشان کرد: باید سعی کنیم و یاد بگیریم در این عصر خبری و اطلاعاتی هر  حرفی را بلافاصله باور نکنیم و هر شنیده‌ای را برای دیگران نقل نکنیم. پیش از بازنشر یک پیام باید از خود بپرسیم که آیا این حرف فایده‌ای دارد یا فقط ترس مردم را بیشتر می‌کند. با سکوت در برابر شایعات هر فرد به یک سد محکم در برابر انتشار اضطراب تبدیل می‌شود که نشانه یک شهروند آگاه است.

وی در پایان تاکید کرد: ثبات یک جامعه در گرو آگاهی و خویشتن‌داری اعضای آن است ،بدیهی است که  وقتی به جای واکنش‌های لحظه‌ای به قدرت تفکر تکیه می‌کنیم به یک بازدارندگی روانی دست می‌یابیم و هر شهروند با حفظ روال عادی زندگی به ستونی برای پایداری ملی تبدیل می‌شود.

مهدیه ایمانی _ تیتر یک

انتهای خبر/