اقتصاد ایران در پیچ تاریخی تصمیمهای سخت / حذف ارز ترجیحی آغاز اصلاح یا تعمیق فشار
کارشناس اقتصادی در رابطه با تشدید فشار معیشتی بر مردم بیان کرد: اقتصاد ایران در زمان کنونی در وضعیت عادی قرار ندارد، تحریمها، محدودیتهای ارزی و ... باعث ایجاد فشار روانی بر بازارهای اقتصادی شده است.
امیر طیبی، کارشناس اقتصادی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار گروه اقتصادی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱» با تحلیل شرایط فعلی اقتصاد کشور، حذف ارز ترجیحی را نه یک انتخاب اختیاری بلکه پاسخی به یک بحران ساختاری دانست و تأکید کرد: اقتصاد ایران در شرایطی قرار گرفته که بدون اصلاحات بنیادین، امکان بازگشت به ثبات پایدار وجود ندارد.
تیتر یک: آقای طیبی، برخی معتقدند سیاستهای اخیر اقتصادی دولت موجب تشدید فشار معیشتی شده است. ارزیابی شما چیست؟
طیبی: برای تحلیل درست باید ابتدا بپذیریم که اقتصاد ایران در یک وضعیت عادی قرار ندارد. ما همزمان با تحریمهای خارجی، محدودیتهای ارزی، کاهش درآمدهای نفتی، ناترازی انرژی و فشارهای روانی بازار مواجه هستیم. در چنین شرایطی هر تصمیم اقتصادی هزینه دارد؛ مسئله این است که آیا هزینه اصلاح کمتر است یا هزینه تداوم وضع موجود؟
ادامه سیاست ارز ترجیحی، با توجه به فساد گسترده، رانت توزیعی و هدررفت منابع، عملاً کشور را به سمت یک بحران عمیقتر سوق میداد. بنابراین حذف آن، گرچه تلخ، اما اجتنابناپذیر بود.
تیتر یک: منتقدان میگویند حذف ارز ترجیحی بدون آمادهسازی زیرساخت حمایتی، به تورم دامن زد. این نقد را وارد میدانید؟
طیبی: بخشی از این نقد وارد است. اصلاح اقتصادی باید همزمان با طراحی دقیق شبکههای حمایتی انجام شود. مشکل این بود که توزیع یارانهها بهصورت مساوی میان دهکها انجام شد، در حالی که فشار تورمی برای دهکهای پایین بسیار سنگینتر است.
اگر حمایتها هدفمند و پلکانی میبود، آثار روانی و معیشتی تصمیم کمتر میشد. در واقع چالش امروز ما بیشتر در «شیوه اجرا»ست تا «اصل تصمیم».
تیتر یک: برخی از فعالان بازار معتقدند نرخ ارز بیش از آنکه تابع واقعیت اقتصادی باشد، تحت تأثیر فضای روانی است. تحلیل شما چیست؟
طیبی: دقیقاً همینطور است. ما در سالهای اخیر شاهد شکلگیری نوعی «دلاریزه شدن ذهنی اقتصاد» هستیم. کوچکترین خبر سیاسی یا امنیتی، بلافاصله به نوسان ارزی تبدیل میشود. این نشان میدهد که بازار رسمی قدرت مرجعیت خود را از دست داده و نرخسازی در بازارهای غیررسمی صورت میگیرد.
تا زمانی که دولت نتواند مرجعیت قیمتگذاری رسمی را بازسازی کند و ابزارهای کنترلی بازار غیررسمی را فعالتر کند، هر سیاست تثبیتی شکننده خواهد بود.
تیتر یک: برخی این شرایط را «جنگ اقتصادی» مینامند. آیا این تعبیر دقیق است؟
طیبی: اگر جنگ را مجموعهای از فشارهای سازمانیافته برای فرسایش توان اقتصادی بدانیم، بله؛ ما در وضعیت جنگ اقتصادی هستیم. در جنگ، مدیریت منابع، اولویتبندی هزینهها و مشارکت مردمی اهمیت پیدا میکند.
یکی از ضعفهای ما این است که هنوز آرایش اقتصادی متناسب با شرایط جنگی نگرفتهایم. مصرفگرایی بالا، وابستگی به واردات برخی کالاهای غیرضروری و نبود نظارت مردمی بر بازار، هزینه این جنگ را افزایش داده است.
تیتر یک: آینده اقتصاد ایران را چگونه میبینید؟
طیبی: اگر اصلاحات ساختاری در حوزه بودجه، نظام بانکی و سیاست ارزی بهصورت پیوسته ادامه پیدا کند، اقتصاد ایران ظرفیت بازگشت به رشد پایدار را دارد. ظرفیتهای دانشبنیان، انرژی و بازار منطقهای ایران بسیار بالاست.
اما شرط آن، ثبات در تصمیمگیری، شفافیت در سیاستها و ترمیم اعتماد عمومی است. بدون سرمایه اجتماعی، هیچ سیاست اقتصادی به نتیجه مطلوب نمیرسد.
جمعبندی
گفتگوی «تیتر۱» با امیر طیبی نشان میدهد اقتصاد ایران در مرحلهای قرار دارد که تصمیمهای سخت، اجتنابناپذیر شدهاند. حذف ارز ترجیحی، اگرچه هزینههای کوتاهمدت ایجاد کرده، اما از نگاه این کارشناس میتواند نقطه آغاز اصلاحات عمیقتر باشد؛ مشروط بر آنکه سیاستهای حمایتی هدفمند و اعتماد عمومی تقویت شود.
فرزانه احراری _ تیتر یک
انتهای خبر/
