آتش سه‌شبانه، راز باورهای تدفین در کرج باستان
از دفن مردگان رو به آفتاب و قرار دادن ظروف و وسایل زندگی کنار پیکرها تا روشن نگه‌داشتن آتش بر مزار برای سه شبانه‌روز؛ روایت آیین‌های تدفین در کرج باستان، پرده از باور مردمانی برمی‌دارد که مرگ را پایان زندگی نمی‌دانستند.
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، کاوش‌ها و مطالعات باستان‌شناسی در تپه‌های باستانی و قبرهای مکشوفه سرزمین کرج، ابعاد شگفت‌انگیزی از باورها، آیین‌های مهارتی و سبک زندگی مردمان کهن این دیار را نمایان کرده است؛ آیینی که در آن مرگ پایان راه نبود، بلکه پلی به سوی حیات دوباره به شمار می‌رفت و مردمان باستان برای بدرقه رفتگان خود، آیین‌های ویژه‌ای از جمله دفن رو به آفتاب و همراه کردن ابزار زندگی و ظروف غذا به جای می‌گرفتند.
بررسی قبور در محوطه‌های باستانی کرج و حومه نشان می‌دهد که مردمان عهد باستان در این سرزمین، معتقد به آیین مهرپرستی بوده‌اند؛ مکتبی که در آن «آفتاب» مظهر بقای موجودات و شایسته بالاترین احترام شناخته می‌شد. بر همین اساس، مردمان باستان اجساد خود را به‌گونه‌ای دفن می‌کردند که رو به سمت آفتاب قرار داشته باشند تا پیوند میان زندگی و نور حتی پس از مرگ نیز حفظ شود.
جعفر کوه‌زاده در گفتگو با خبرنگار «تیتر۱»، درباره ابعاد این پژوهش‌های باستان‌شناسی و ریشه‌های تاریخی آیین‌های تدفین در این منطقه اظهار داشت: مطالعه و کاوش بر روی گورهای مکشوفه در کرج، گویای عمق تفکر و جهان‌بینی مردمان این مرزوبوم در اعصار کهن است. اعتقاد راسخ به روح، بازگشت حیات و جهان پس از مرگ، محور اصلی تمام این آیین‌ها بوده است. مردمان باستان در سرزمین البرز با دقت و ظرافت خاصی، رفتگان خود را راهی سفر ابدی می‌کردند؛ به‌طوری‌که شیوه قرارگیری اجساد به صورت پهلو (عموماً راست و گاهی چپ) با پاهای جمع‌شده و دست‌های قرارگرفته بر روی سینه، بازتابی از حالت جنینی در رحم مادر و امید به تولدی دیگر در جهانی نو است.
این پژوهشگر تاریخ و فرهنگ البرز با اشاره به دفن لوازم شخصی همراه با متوفی افزود: در کاوش‌های انجام‌شده، همراه کردن وسایل ضروری زندگی از جمله ظروف سفالی حاوی استخوان حیوانات (نظیر گوسفند و پرندگان) و همچنین ظروف خاص لوله‌بلند حاوی مایعات در کنار سر مردگان، سند زنده‌ای بر این مدعاست که مردمان این خطه، زندگی را در پس از مرگ جاری می‌دانستند و برای تأمین نیازهای اولیه رفتگان در جهان دیگر، دست به چنین اقداماتی می‌زدند.
علاوه‌بر دوران باستان، بررسی سنت‌های کهن‌تر در تاریخ نه چندان دور کرج نیز حکایت از آداب و رسوم منحصربه‌فردی در زمینه محافظت از متوفی دارد. بومیان این منطقه در گذشته نه‌چندان دور اعتقاد داشتند که پس از مراسم خاکسپاری، خانواده متوفی باید به مدت سه شبانه‌روز بر سر مزار وی آتش روشن کرده و به نوبه از آن نگهداری کنند. بر اساس این باور عامیانه، اگر این آتش به مدت سه شب روشن می‌ماند، جسد متوفی از گزند جانوران موذی همچون گورکن و کفتار در امان می‌ماند و در غیر این صورت، در همان شب اول، جانوران جسد را از گور بیرون کشیده و می‌خوردند؛ سنتی که نشان‌دهنده پیوند عمیق میان بیم و امیدهای زندگی روستایی و عشایری با طبیعت خشن در بستر تاریخ البرز است.
کاوش‌های علمی در تپه‌های باستانی کرج نه‌تنها لایه‌های پنهانی از تاریخ این کلان‌شهر را آشکار ساخته، بلکه ضرورت توجه بیشتر مسئولان و متولیان میراث فرهنگی به حفظ، حراست و معرفی این هویت‌های دیرین را بیش از پیش گوشزد می‌کند؛ گنجینه‌های خاموشی که در دل خاک البرز آرمیده‌اند و روایتگر اصالت چند هزار ساله این منطقه هستند.
گلاویژ اصحابی _ تیتر۱
انتهای خبر/
