تکرار پازل ۷۵ ساله «ال‌نینو» در آسمان البرز
مدیرکل هواشناسی استان البرز ضمن تشریح فاز مثبت «ال‌نینو» بر سال زراعی پیش‌رو، گفت: بارندگی‌های سال گذشته با وجود ثبت رقم ۳۳۹ میلی‌متری، نتوانسته کسری ۹ درصدی نسبت به میانگین بلندمدت استان را جبران کند.
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، پایش‌های هواشناسی دیگر یک گزاره ساده پیش‌بینی جوی برای برنامه‌ریزی یک سفر پایان هفته نیست؛ در استانی چون البرز که بارگذاری جمعیتی، تغییر کاربری اراضی و نفوذناپذیری خاک در آن به اوج رسیده، چند میلی‌متر باران ناگهانی می‌تواند خط تمایز میان یک روز عادی و یک فاجعه شهری باشد.
با آغاز سال زراعی و شکل‌گیری پدیده‌های بزرگ‌مقیاس جوی نظیر «ال‌نینو»، دغدغه‌های اقلیمی وارد فاز تازه‌ای شده است. در همین راستا کامران حقی‌آبی، مدیرکل هواشناسی استان البرز، در گفتگو با خبرنگار «تیتر۱» به تشریح موشکافانه و علمی وضعیت پیش‌روی استان پرداخت.
کالبدشکافی آماری بارش‌های البرز؛ جبران نشدن خشکسالی
کامران حقی آبی گفت: اگر در سالیان گذشته، هم‌زمان با روند پرشتاب توسعه شهری و ارتقای منطقه به استان و در دورانی که پیش‌بینی افزایش تصاعدی جمعیت وجود داشت، مبنای توسعه را بر مباحث اقلیمی می‌گذاشتند، امروز با یک نم‌باران ۱۰ میلی‌متری شاهد وقوع سیلاب و بحران در معابر نبودیم.
حقی‌آبی با تشریح مختصات بارندگی در استان، نگاهی به دوره‌های ثبت‌شده انداخت و اعلام کرد: سال زراعی یا آبی، مبنایی است که از اول مهر هر سال آغاز می‌شود و تا پایان شهریور سال بعد تداوم دارد. میانگین بارش پهنه‌ای استان البرز در بلندمدت ۳۷۴ میلی‌متر است.
وی با اشاره به اینکه در سال آبی گذشته ما رقمی معادل ۳۳۹ میلی‌متر بارندگی ثبت کردیم، اظهار داشت: گرچه عموم مردم و کشاورزان تصور می‌کنند سال پربارشی را سپری کرده‌ایم، اما آمار علمی نشان می‌دهد که ما نسبت به بلندمدت ۹ درصد کاهش بارندگی داشته‌ایم.
حقی آبی تصریح کرد: علت این برداشت عمومی آن است که در سال قبل‌تر، میزان بارش‌ها فقط ۲۴۹ میلی‌متر بود؛ بنابراین افزایش ۳۶ درصدی بارندگی نسبت به آن سال بسیار خشک، این خطای محاسباتی را به وجود آورده که کم‌بارشی‌ها و خشکسالی‌های سنواتی البرز جبران شده است؛ در حالی که چنین نیست.
به گفته وی استان البرز سالیان متمادی درگیر خشکسالی پیوسته بوده و در کنار آن، پراکنش نامناسب زمانی و مکانی بارندگی‌ها شرایط را وخیم‌تر کرده است. هم‌زمان، برداشت‌های بی‌رویه، غیرعلمی و مفرط از منابع سطحی و سفره‌های زیرزمینی تداوم داشته است؛ وضعیتی که در گزارش‌های اسفناک مدیران آب منطقه‌ای نیز مشهود است، ذخیره سد کرج را به چالش کشیده، آبخوان‌ها را تخلیه کرده و در بخش‌هایی از استان البرز پدیده هولناک فرونشست زمین را رقم زده که مستقیماً تهدیدکننده سازه‌ها و شهرنشینی است.
انسو، ال‌نینو و بازخوانی یک پرونده ۷۵ ساله؛ پاییز پربارش اما بدون قطعیت
مدیرکل هواشناسی البرز با اشاره به آغاز سال زراعی جدید، چشم‌انداز بارندگی در استان را تحت‌تأثیر رویدادهای کلان‌مقیاس جوی دانست و گفت: پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد سال زراعی پیش‌رو می‌تواند سالی پربارش باشد. این چشم‌انداز حاصل شکل‌گیری یک فاز قدرتمند ال‌نینو (El Niño) در خط استوای اقیانوس آرام شرقی است؛ پدیده‌ای دورپیوندی موسوم به انسو (ENSO) که دارای سه فاز مثبت (ال‌نینو)، منفی (لانینا) و خنثی است و فاز مثبت آن معمولاً در کشور ما با ترسالی و پربارشی همراه می‌شود.
وی در عین حال با پرهیز از ساده‌انگاری آماری افزود: بررسی داده‌های مستند هواشناسی در ۷۵ سال گذشته نشان می‌دهد که از این بازه زمانی، ۱۷ سال در فاز ال‌نینو، ۱۷ سال در فاز لانینا و ۴۱ سال در فاز خنثی سپری شده است. نکته اساسی اینجاست که حتی در میان آن ۱۷ سالی که ال‌نینو فعال بوده، در ۵ سال نه‌تنها پربارشی رخ نداده، بلکه بارش‌ها از میانگین بلندمدت نیز کمتر بوده است! این گواه علمی است که هیچ پدیده‌ای را در هواشناسی به‌ویژه در مقیاس بلندمدت نمی‌توان با قطعیت صددرصدی اعلام کرد.
حقی‌آبی با اشاره به دیگر متغیرهای مؤثر ادامه داد: بارش‌های ایران تنها تابع ال‌نینو نیست؛ دورپیوندهای دیگری از جمله دوقطبی اقیانوس هند (IOD) و نوسان اطلس شمالی (NAO) نیز هم‌زمان در جریانند. خوشبختانه امسال این دورپیوندها با یکدیگر همسو و در وضعیت مثبت قرار دارند و انتظار داریم میانگین بارش استان البرز از ۳۷۴ میلی‌متر فراتر برود؛ اما همواره باید درصد خطای علمی پیش‌بینی‌های اقلیمی را در محاسبات مدنظر داشت.
گلاویژ اصحابی _ تیتر۱
انتهای خبر/
