«رزم سپر»؛ بازی بومی و هزار ساله البرز

هدی حکمتی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، از ثبت ملی بازی «رزم‌سپر» به‌عنوان نخستین بازی بومی‌محلی شناسایی‌شده در استان خبر داد و گفت: این بازی که به گفته اهالی منطقه اشتهارد بیش از هزار سال قدمت دارد، بخشی از شیوه زندگی و تجربه تاریخی مردم را در قالبی آموزشی و سرگرم‌کننده بازتاب می‌دهد.

کارشناس ثبت آثار ناملموس اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان البرز با اشاره به جایگاه بازی‌های بومی‌محلی، افزود: این بازی‌ها معمولاً متناسب با اقلیم و شرایط زندگی هر منطقه شکل گرفته‌اند و تنها وسیله سرگرمی نبوده‌اند؛ بلکه شیوه زندگی، مهارت‌های فردی و چگونگی مواجهه با مسائل و دشواری‌ها را از دوران کودکی به نسل بعد آموزش می‌دادند.

وی اظهار داشت: بازی «رزم‌سپر» نیز از همین ویژگی برخوردار است. این بازی بیشتر به پسران آموزش داده می‌شد و بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، شکل‌گیری آن ممکن است با شرایط تاریخی منطقه اشتهارد و قرار گرفتن آن در مسیر جاده ابریشم مرتبط باشد؛ منطقه‌ای که مردم آن با حمله راهزنان و ناامنی مسیرها روبه‌رو بودند.

این کارشناس ثبت آثار ناملموس درباره ابزار و شیوه اجرای بازی توضیح داد: رزم‌سپر با یک سپر کوچک و چوب‌دستی‌ای شبیه شمشیر انجام می‌شد و بازیکنان گاهی پیاده و گاهی سوار بر اسب بازی می‌کردند. پوشش معمول این بازی نیز شامل کت بلند، غالباً از جنس ترمه، شلواری بود که پایین آن را با پارچه می‌بستند تا هنگام بازی مزاحم حرکت نشود، و کلاه نمدی و نوعی پوشش برای پاها.

حکمتی با بیان اینکه بازی قواعد مشخصی داشته است، گفت: بازیکن اجازه نداشت چوب‌دستی خود را به سپر حریف بزند، اما می‌توانست با سپر، ضربه‌های طرف مقابل را دفع کند. به گفته اهالی منطقه، قدمت این بازی به بیش از هزار سال می‌رسد.

ثبت ملی رزم‌سپر با شماره ۳۰۳۲

حکمتی درباره روند شناسایی و ثبت این بازی گفت: بازی‌های محلی متعددی در استان البرز وجود دارد که بخشی از آن‌ها را اداره‌کل میراث فرهنگی و بخشی را انجمن‌ها و کمیته بازی‌های بومی‌محلی شناسایی کرده‌اند. رزم‌سپر نخستین بازی بومی‌محلی بود که در استان شناسایی و برای ثبت ملی پیگیری شد.

وی همکاری کمیته بازی‌های بومی‌محلی استان را در این مسیر مؤثر دانست و افزود: با معرفی یکی از استادان این بازی، حسن غلامی، امکان گردآوری اطلاعات و پیگیری پرونده فراهم شد. او خود این بازی را آموزش می‌داد و همراه تیمش در مسابقات بازی‌های بومی‌محلی شرکت می‌کرد.

این کارشناس ادامه داد: در تاریخ ۳۰ آبان ۱۴۰۲ توانستیم در جلسه ثبت آثار ناملموس وزارت میراث فرهنگی از پرونده رزم‌سپر دفاع کنیم و این بازی را با شماره ۳۰۳۲ در فهرست آثار ناملموس ملی به ثبت برسانیم.

پرونده‌های دیگری از بازی‌های محلی در دست پیگیری است

حکمتی با اشاره به بازی‌های دیگری که در استان شناسایی شده‌اند، گفت: بازی‌هایی مانند انگشتر‌بازی و کمربندبازی نیز در میان بازی‌های محلی استان دیده می‌شوند. پرونده بازی «باجی‌باجی‌جان» هم تهیه شده و برای بررسی به وزارتخانه ارسال شده است و منتظریم جلسه ثبت آن برگزار شود. این بازی به روستای برغان در ساوجبلاغ نسبت داده می‌شود.

وی درباره اهمیت حفظ این بازی‌ها بیان کرد: یکی از نکات جالب درباره بازی‌های محلی این است که ممکن است شکل و کارکرد آن‌ها در گذر زمان تغییر کرده باشد. بازی‌ای که در گذشته برای آماده‌سازی کودکان برای مواجهه با شرایط دشوار یا آموزش مهارت‌های خاص به کار می‌رفته، امروز ممکن است بیشتر به‌عنوان میراثی از گذشته و سرگرمی حفظ شود.

حکمتی با اشاره به ظرفیت‌های آموزشی و فرهنگی این بازی‌ها افزود: در برخی از آن‌ها، ورای ظاهر ساده و سرگرم‌کننده، پیام‌ها و آموزه‌های زندگی وجود دارد. بازی‌های بومی‌محلی می‌توانستند هم‌زمان کودکان را سرگرم کنند و به آن‌ها مهارت، تجربه و شیوه‌ای از زندگی بیاموزند؛ ظرفیتی که حفظ و معرفی این میراث را ارزشمندتر می‌کند.

گلاویژ اصحابی _ تیتر۱

انتهای خبر/