قلمهای بیدار، دغدغههای بیپاسخ
۱۷ مرداد، روز خبرنگار و یادآور شهادت محمود صارمی، فرصتی برای شنیدن صدای خبرنگارانی است که با دستمزدهای پایین، نبود امنیت شغلی و دغدغه بیمه، همچنان در خط مقدم روایت حقیقت ایستادهاند.
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»؛ هفدهم مردادماه در تقویم کشورمان به نام روز خبرنگار ثبت شده است؛ روزی برای پاسداشت تلاش انسانهایی که بخش مهمی از زندگی خود را در مسیر آگاهیبخشی، اطلاعرسانی و روایت واقعیتهای جامعه سپری میکنند. این روز، همزمان با سالروز شهادت محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی، فرصتی است تا بار دیگر از جایگاه حرفه خبرنگاری و دغدغههای فعالان این عرصه سخن گفته شود؛ شهیدی که در راه انجام رسالت حرفهای خود جان باخت و نامش برای همیشه با خبرنگاری و ایستادگی در مسیر اطلاعرسانی گره خورد.
شهید محمود صارمی برای جامعه رسانهای تنها یک نام در تقویم نیست؛ او نمادی از خبرنگاری متعهد است که در شرایط دشوار نیز رسالت خود را رها نکرد و همین ویژگی سبب شد نامش در تاریخ رسانه ایران ماندگار شود.
امروز، سالها پس از شهادت صارمی، خبرنگاران همچنان در خط مقدم روایت رویدادها ایستادهاند؛ از جلسات و رویدادهای رسمی گرفته تا حوادث، مشکلات اجتماعی، مطالبات مردم و اتفاقات مهمی که گاه در حساسترین شرایط رخ میدهد. با این حال، پشت این تلاش مستمر، مجموعهای از مشکلات و دغدغههای جدی قرار دارد که بخش قابل توجهی از آنها همچنان بیپاسخ مانده است.
خبرنگاری؛ حرفهای تخصصی با مسئولیتی سنگین
خبرنگاری برخلاف تصور برخی، صرفاً نوشتن چند خط خبر یا حضور در یک نشست خبری نیست. خبرنگار باید توانایی جستوجوی اطلاعات، راستیآزمایی، مصاحبه، تحلیل، شناخت منابع، تشخیص خبر از شایعه، رعایت اصول اخلاق حرفهای و انتقال دقیق اطلاعات به مخاطب را داشته باشد.
در دنیای امروز که سرعت انتشار اطلاعات به شکل چشمگیری افزایش یافته، کوچکترین خطا در انتشار یک خبر میتواند پیامدهای گستردهای به دنبال داشته باشد. به همین دلیل، خبرنگاری باید به عنوان یک حرفه تخصصی دیده شود؛ حرفهای که نیازمند آموزش مستمر، تجربه، مهارت و شناخت دقیق از جامعه و فضای رسانهای است.
جمعی از خبرنگاران استان البرز در گفتگو با «تیتر1» معتقدند نگاه به خبرنگاری باید از یک فعالیت مناسبتی فراتر رفته و به عنوان یک حرفه تخصصی و اثرگذار مورد توجه قرار گیرد.
یکی از خبرنگاران البرزی میگوید: گاهی تصور میشود خبرنگاری یعنی حضور در یک برنامه، گرفتن چند عکس و نوشتن یک خبر؛ در حالی که تولید یک گزارش دقیق، نیازمند ساعتها پیگیری، گفتگو با منابع مختلف و بررسی اطلاعات است. خبرنگار مسئولیت دارد مطلبی را منتشر کند که هم دقیق باشد و هم حقوق مردم و افراد در آن رعایت شود.
امنیت شغلی؛ دغدغهای قدیمی و همچنان پابرجا
یکی از مهمترین مشکلاتی که خبرنگاران از آن سخن میگویند، نبود امنیت شغلی است. بخش قابل توجهی از فعالان رسانهای با قراردادهای کوتاهمدت، همکاریهای پروژهای یا بدون قرارداد مشخص فعالیت میکنند و همین موضوع آینده شغلی آنان را با ابهام مواجه کرده است.
برخی خبرنگاران نیز معتقدند وابستگی رسانهها به نهادها و سازمانها، یکی از عواملی است که میتواند استقلال حرفهای خبرنگار را تحت تأثیر قرار دهد. رسانه برای ادامه فعالیت خود به منابع مالی نیاز دارد و اگر این منابع به شکل پایدار و حرفهای تأمین نشود، طبیعی است که خبرنگار نیز در معرض مشکلات مختلف قرار گیرد.
یک خبرنگار دیگر استان البرز با اشاره به این موضوع میگوید:«خبرنگار باید بتواند با آرامش و استقلال، مشکلات مردم را مطرح کند. وقتی امنیت شغلی وجود نداشته باشد، طبیعی است که خبرنگار نسبت به آینده خود دغدغه داشته باشد. حمایت از خبرنگار فقط با تبریک روز خبرنگار اتفاق نمیافتد؛ خبرنگار به امنیت شغلی، قرارداد مشخص و حمایت واقعی نیاز دارد.»
دستمزدی که با حجم کار خبرنگار تناسب ندارد
یکی دیگر از مشکلات جدی خبرنگاران، پایین بودن دستمزدها و نبود تناسب میان میزان کار و دریافتی آنان است.
خبرنگاری شغلی نیست که ساعت کاری مشخصی داشته باشد. ممکن است خبرنگار صبح زود برای پوشش یک رویداد از خانه خارج شود و تا نیمهشب درگیر تهیه گزارش باشد. حتی پس از پایان یک برنامه نیز کار خبرنگار تمام نمیشود؛ انتخاب عکس، تنظیم خبر، تدوین گزارش، انتشار در سایت و شبکههای اجتماعی و پیگیری بازخوردها، بخش دیگری از وظایف اوست.
با این حال، بسیاری از خبرنگاران معتقدند میزان دریافتی آنها با حجم مسئولیت، ساعات کاری و فشارهای این حرفه همخوانی ندارد.
یکی از خبرنگاران البرزی در اینباره میگوید: «گاهی خبرنگار برای یک خبر ساده چند ساعت وقت میگذارد، اما دستمزدی که دریافت میکند به هیچ عنوان متناسب با زمان و انرژی صرفشده نیست. این موضوع باعث شده بسیاری از خبرنگاران مجبور باشند همزمان چند کار رسانهای انجام دهند تا بتوانند هزینههای زندگی را تأمین کنند.
خبرنگار؛ شغلی بدون تعطیلی
در تقویم شاید روزهای تعطیل مشخص باشند، اما برای خبرنگار، تعطیلی معنای متفاوتی دارد.
خبرنگار نمیتواند منتظر بماند تا ساعت اداری آغاز شود یا روز کاری فرا برسد. حادثه ممکن است نیمهشب رخ دهد، یک تصمیم مهم ممکن است در روز تعطیل اعلام شود و یک رویداد مهم میتواند در ساعات اولیه صبح اتفاق بیفتد.
از سوی دیگر، فعالیت رسانهای امروز تنها به انتشار خبر در سایت یا روزنامه محدود نیست. خبرنگار باید کانال و شبکه اجتماعی رسانه را نیز بهروز نگه دارد، تصاویر و فیلمها را منتشر کند، اخبار فوری را پوشش دهد و در کوتاهترین زمان ممکن اطلاعات صحیح را در اختیار مخاطب قرار دهد.
یکی از خبرنگاران میگوید: ما عملاً هفت روز هفته در دسترس هستیم. حتی وقتی تعطیل هستیم، تلفن همراه کنارمان است و اگر اتفاق مهمی رخ دهد باید خودمان را به محل برسانیم یا خبر را پیگیری کنیم. این بخش از زندگی خبرنگار معمولاً دیده نمیشود.
بیمه؛ دغدغهای جدی برای آینده خبرنگاران
در کنار امنیت شغلی و دستمزد، بیمه یکی از مهمترین مطالبات خبرنگاران است. بسیاری از فعالان این حوزه از نبود پوشش بیمهای مناسب یا بیمه نشدن از سوی رسانهها گلایه دارند.
این در حالی است که خبرنگاری در زمره مشاغل سخت و زیانآور قرار گرفته و ماهیت کاری آن به دلیل فشارهای روحی و جسمی، ساعات کاری نامنظم، حضور در شرایط بحرانی و ضرورت فعالیت مستمر، شرایط خاصی دارد.
خبرنگاران معتقدند برخورداری از بیمه نباید یک امتیاز تلقی شود، بلکه باید به عنوان یکی از حقوق اساسی شاغلان این حرفه مورد توجه قرار گیرد.
یک خبرنگار البرزی با اشاره به این دغدغه میگوید: خبرنگار امروز کار میکند، اما باید به آینده خود نیز فکر کند. وقتی بیمه و پشتوانه شغلی نداشته باشیم، بعد از سالها فعالیت رسانهای چه آیندهای خواهیم داشت؟ این مسئلهای است که باید جدی گرفته شود.»
جنگ روایتها و مسئولیت سنگین خبرنگاران
اهمیت خبرنگاری در شرایط امروز تنها به اطلاعرسانی عمومی محدود نمیشود. جهان امروز در کنار تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، با جنگ رسانهای و جنگ روایتها نیز مواجه است.
در چنین شرایطی، سرعت، دقت و صحت خبر اهمیت دوچندان پیدا میکند. مخاطب برای شناخت یک رویداد به رسانه مراجعه میکند و اگر رسانه داخلی نتواند روایت دقیق، سریع و مستند خود را ارائه دهد، فضای خالی ایجادشده ممکن است توسط روایتهای نادرست یا جهتدار پر شود.
خبرنگاران معتقدند در شرایط جنگ رسانهای، خبرنگار باید بیش از گذشته به اصول حرفهای پایبند باشد؛ نه خبر را بدون بررسی منتشر کند و نه در انتقال اطلاعات تأخیر داشته باشد.
یکی از خبرنگاران البرزی در این زمینه میگوید: امروز هر خبر میتواند بخشی از یک روایت بزرگتر باشد. اگر ما خبر را دقیق، مستند و بهموقع روایت نکنیم، دیگران این خلأ را پر میکنند و ممکن است روایت نادرست بر افکار عمومی غلبه کند. بنابراین مسئولیت خبرنگار امروز بسیار سنگینتر از گذشته است.
حمایت از خبرنگار، حمایت از جریان اطلاعرسانی
فعالان رسانهای تأکید دارند حمایت از خبرنگار نباید تنها در روز خبرنگار و با برگزاری مراسم و ارسال پیام تبریک خلاصه شود.
حمایت واقعی از خبرنگار یعنی ایجاد امنیت شغلی، پرداخت دستمزد متناسب، بیمه، فراهم کردن امکانات حرفهای، آموزش مستمر و احترام به استقلال رسانه.
در کنار این موارد، دسترسی آسان و سریع خبرنگاران به اطلاعات و مسئولان نیز اهمیت زیادی دارد. خبرنگاری که نتواند به اطلاعات صحیح و منابع رسمی دسترسی داشته باشد، برای تهیه یک گزارش دقیق با دشواری مواجه خواهد شد.
روز خبرنگار؛ فرصتی برای شنیدن صدای خبرنگاران
هفدهم مردادماه تنها روز تبریک گفتن به خبرنگاران نیست؛ فرصتی است برای شنیدن صدای کسانی که خود وظیفه دارند صدای جامعه باشند.
شهید محمود صارمی با ایستادگی و جانفشانی خود نشان داد که خبرنگاری میتواند فراتر از یک شغل و به یک رسالت تبدیل شود. امروز نیز خبرنگاران با وجود مشکلات معیشتی، نبود امنیت شغلی، دغدغه بیمه، دستمزدهای پایین و فشار کاری، همچنان در میدان هستند و تلاش میکنند روایت درست و دقیق را به مردم برسانند.
اکنون بیش از هر زمان دیگری نیاز است که جایگاه خبرنگاری به عنوان یک حرفه تخصصی، اثرگذار و حساس شناخته شود؛ چراکه در عصر سرعت و جنگ روایتها، جامعهای که روایت دقیق و حرفهای از واقعیتهای خود نداشته باشد، ناگزیر روایت دیگران را خواهد شنید.
روز خبرنگار میتواند نقطه شروعی برای بازنگری جدی در وضعیت این حرفه باشد؛ بازنگریای که نتیجه آن نه فقط برگزاری یک مراسم و اهدای لوح تقدیر، بلکه ایجاد شرایطی باشد که خبرنگار بتواند با آرامش، امنیت، استقلال و انگیزه بیشتر به مهمترین وظیفه خود عمل کند؛ روایت حقیقت برای مردم.
الهه ملاحسینی _ تیتر۱
انتهای خبر/
