به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»؛ استان البرز با وجود شناخته شدن به عنوان استانی صنعتی و مهاجرپذیر، در سالهای اخیر تلاش کرده است جایگاه خود را در حوزه مشاغل خانگی و صنایع دستی، بهویژه فرش دستباف، تقویت کند؛ ظرفیتی که هم از منظر اشتغالزایی و هم از نظر حفظ هویت فرهنگی و ایجاد ارزش افزوده، اهمیت زیادی دارد.
در همین راستا، احمدرضا عسگری رئیس اداره فرش و مشاغل خانگی ادارهکل صنعت، معدن و تجارت استان البرز، از اجرای برنامههای حمایتی برای توسعه فرش دستباف و مشاغل خانگی در این استان خبر داده و گفته است: تاکنون با راهاندازی ۶۷ واحد تولیدی غیرمتمرکز، برای یکهزار و ۳۰۰ بافنده فرش در البرز اشتغال ایجاد شده است.
این آمار نشان میدهد که فرش دستباف در البرز دیگر تنها یک فعالیت سنتی و محدود به کارگاههای کوچک نیست، بلکه بهتدریج در حال تبدیل شدن به بخشی از زنجیره اشتغال خانگی و تولید بومی استان است. واحدهای تولیدی غیرمتمرکز این امکان را فراهم میکنند که بافندگان، بهویژه زنان خانهدار و فعالان مشاغل خانگی، بدون نیاز به حضور در کارگاههای بزرگ، در محل سکونت خود به تولید بپردازند. این الگو علاوهبر کاهش هزینههای راهاندازی، به توسعه اشتغال محلی و افزایش درآمد خانوارها نیز کمک میکند.
فرش دستباف؛ ظرفیتی اقتصادی فراتر از یک هنر سنتی
فرش دستباف را باید یکی از مهمترین مزیتهای فرهنگی و اقتصادی ایران دانست؛ محصولی که همزمان حامل هنر، هویت، مهارت و سرمایه است. در این میان، استان البرز بهدلیل ویژگیهای خاص خود، ظرفیتهای قابل توجهی برای توسعه این حوزه دارد.
نخست آنکه البرز بهواسطه همجواری با تهران و دسترسی مناسب به بازارهای بزرگ مصرف، از مزیت مهمی در زمینه عرضه و فروش برخوردار است. نزدیکی به پایتخت، امکان ارتباط سریعتر با خریداران، صادرکنندگان و فعالان بازار فرش را فراهم میکند و میتواند به رونق تولید در این استان کمک کند.
دومین ظرفیت مهم البرز، تراکم جمعیتی بالا و حضور نیروی انسانی مستعد در مناطق شهری و روستایی است. بسیاری از خانوادهها، بهویژه زنان، میتوانند در قالب مشاغل خانگی وارد چرخه تولید فرش شوند. از این منظر، توسعه فرش دستباف نهفقط یک فعالیت اقتصادی، بلکه ابزاری برای توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی خانوارها نیز به شمار میرود.
از سوی دیگر، البرز به دلیل ترکیب جمعیتی متنوع و حضور اقوام مختلف، از ظرفیت فرهنگی مناسبی برای تنوع در طرح، نقش و سبکهای بافت برخوردار است. این ویژگی میتواند به خلق محصولات متنوع و متناسب با سلیقه بازار منجر شود؛ موضوعی که در شرایط رقابتی امروز، یک مزیت مهم محسوب میشود.
نقش مشاغل خانگی در رونق فرش البرز
توسعه فرش دستباف در البرز ارتباط مستقیمی با سیاستهای حمایت از مشاغل خانگی دارد. در سالهایی که بسیاری از کسبوکارهای خرد با مشکل سرمایه اولیه، هزینههای تولید و محدودیت بازار مواجه بودهاند، مشاغل خانگی توانستهاند به عنوان یکی از راهکارهای کمهزینه و زودبازده مورد توجه قرار گیرند.
فرش دستباف از جمله حوزههایی است که با کمترین وابستگی به زیرساختهای سنگین صنعتی، قابلیت ایجاد اشتغال در سطح گسترده را دارد. ایجاد ۶۷ واحد تولیدی غیرمتمرکز در البرز را میتوان نمونهای از همین رویکرد دانست؛ رویکردی که به جای تمرکز بر کارخانهها و کارگاههای بزرگ، بر شبکهسازی میان تولیدکنندگان خرد و بافندگان خانگی استوار است.
این شیوه علاوه بر ایجاد فرصت شغلی، به حفظ مهارتهای سنتی نیز کمک میکند. در بسیاری از مناطق، هنر قالیبافی بخشی از میراث فرهنگی خانوادههاست و حمایت از آن میتواند از فراموشی این هنر جلوگیری کند.
چالشهای پیشِ روی توسعه فرش در البرز
با وجود ظرفیتهای موجود، توسعه فرش دستباف در استان البرز با چالشهایی نیز روبهرو است. مهمترین این چالشها را میتوان در چند محور خلاصه کرد:
تأمین مواد اولیه با قیمت مناسب؛ افزایش قیمت نخ، پشم، رنگ و سایر ملزومات تولید، هزینه تمامشده فرش را بالا میبرد.
بازاریابی و فروش؛ بسیاری از بافندگان توانایی تولید دارند، اما در دسترسی به بازارهای هدف با مشکل مواجهاند.
آموزش و بهروزرسانی طرحها؛ برای رقابت در بازار امروز، لازم است تولیدات علاوه بر اصالت، با سلیقه مشتریان داخلی و خارجی نیز هماهنگ باشد.
بیمه و حمایتهای اجتماعی بافندگان؛ امنیت شغلی فعالان این حوزه، نقش مهمی در ماندگاری و توسعه آن دارد.
برندسازی استانی؛ فرش البرز برای آنکه بتواند جایگاه ویژهای در بازار پیدا کند، نیازمند هویتبخشی و معرفی هدفمند است.
چه باید کرد؟
کارشناسان معتقدند اگر توسعه فرش دستباف در البرز بهصورت هدفمند دنبال شود، این استان میتواند به یکی از قطبهای مهم تولید و عرضه فرش در کشور تبدیل شود. برای تحقق این هدف، چند اقدام ضروری به نظر میرسد:
گسترش آموزشهای تخصصی در زمینه بافت، طراحی، رنگبندی و شناخت بازار
تسهیل دسترسی به تسهیلات مالی برای بافندگان و واحدهای تولیدی خرد
تقویت نمایشگاهها و بازارچههای دائمی فرش در استان
ایجاد پیوند میان تولیدکنندگان و صادرکنندگان
حمایت از بیمه بافندگان و تثبیت امنیت شغلی آنان
حرکت به سمت برندسازی فرش البرز با تکیه بر کیفیت و طراحی
جمعبندی:
خبر اشتغالزایی برای یکهزار و ۳۰۰ بافنده فرش در استان البرز را باید نشانهای مثبت از توجه به ظرفیتهای مغفول مشاغل خانگی و هنر-صنعت فرش دستباف دانست.
البرز با برخورداری از نیروی انسانی توانمند، موقعیت جغرافیایی مناسب، دسترسی به بازارهای بزرگ و امکان توسعه واحدهای تولیدی غیرمتمرکز، میتواند سهم بیشتری از اقتصاد فرش کشور را به خود اختصاص دهد.
اگر حمایتهای دولتی، آموزش تخصصی، تأمین مالی و بازاریابی حرفهای در کنار هم قرار گیرند، فرش دستباف در البرز نهتنها میتواند به اشتغالزایی پایدار منجر شود، بلکه به یکی از محورهای مهم رونق تولید بومی و صادرات غیرنفتی استان نیز تبدیل خواهد شد.
گلاویژ اصحابی _ تیتر۱
انتهای خبر/
