به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، تورم و نوسانات اقتصادی یکی از مهمترین چالشهایی است که اقتصاد ایران در سالهای اخیر با آن مواجه بوده است. در شرایطی که کشور در معرض فشارهای خارجی و محدودیتهای اقتصادی قرار دارد، کنترل تورم به یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری اقتصادی تبدیل شده است. تورم در واقع به معنای افزایش مداوم سطح عمومی قیمتها در یک بازه زمانی مشخص است و زمانی که این افزایش با سرعت بالا رخ دهد، قدرت خرید مردم کاهش پیدا میکند و برنامهریزی اقتصادی برای خانوارها و بنگاهها دشوار میشود. به همین دلیل، تورم تنها یک شاخص اقتصادی ساده نیست، بلکه عاملی است که میتواند بر رفاه اجتماعی، ثبات اقتصادی و حتی امنیت اقتصادی کشور تأثیر بگذارد.
رشد بالای نقدینگی در اقتصاد
یک کارشناس مسائل اقتصادی به خبرنگار ما میگوید: «در اقتصاد ایران، نوسانات اقتصادی و تورم تحت تأثیر مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی قرار دارد. یکی از مهمترین عوامل، رشد بالای نقدینگی در اقتصاد است. زمانی که حجم پول در اقتصاد سریعتر از رشد تولید افزایش پیدا کند، مقدار پولی که در دست مردم و بنگاهها قرار دارد بیشتر از میزان کالا و خدمات موجود میشود و در نتیجه قیمتها افزایش مییابد. این مسئله در سالهای اخیر به دلیل کسری بودجه دولت و نیاز به تأمین منابع مالی بیشتر، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. هنگامی که دولت با کسری بودجه روبهرو میشود، گاهی برای جبران آن از روشهایی استفاده میکند که به افزایش نقدینگی منجر میشود و این امر در نهایت فشار تورمی ایجاد میکند.
تغییرات نرخ ارز
محمد کریمی افزود: عامل مهم دیگر در شکلگیری نوسانات اقتصادی، تغییرات نرخ ارز است. اقتصاد ایران تا حدی به واردات برخی کالاها، مواد اولیه و تجهیزات وابسته است. در نتیجه، هرگونه افزایش در نرخ ارز میتواند هزینه تولید را افزایش دهد و این افزایش هزینه در نهایت به قیمت کالاها منتقل شود. به همین دلیل، نوسانات بازار ارز اغلب به سرعت در قیمت کالاها و خدمات منعکس میشود. علاوه بر این، تغییرات نرخ ارز میتواند انتظارات تورمی را نیز افزایش دهد؛ به این معنا که مردم و فعالان اقتصادی با پیشبینی افزایش بیشتر قیمتها، رفتارهای اقتصادی خود را تغییر میدهند و این موضوع خود به افزایش تورم دامن میزند.
تحریمهای اقتصادی
وی اظهار داشت: از سوی دیگر، تحریمهای اقتصادی و محدودیتهای تجاری نیز در تشدید نوسانات اقتصادی نقش دارند. این محدودیتها میتوانند دسترسی کشور به برخی منابع مالی، بازارهای صادراتی یا تجهیزات مورد نیاز تولید را دشوار کنند. در چنین شرایطی، هزینه تولید افزایش پیدا میکند و عرضه برخی کالاها کاهش مییابد.
کاهش عرضه در حالی که تقاضا ثابت یا رو به افزایش است، به طور طبیعی باعث افزایش قیمتها میشود. همچنین افزایش هزینههای مبادلاتی، حملونقل و انتقال پول در تجارت خارجی میتواند به افزایش قیمت تمامشده کالاها در داخل کشور منجر شود.
رفتارهای اقتصادی مردم
به گفته این کارشناس، یکی دیگر از عوامل مؤثر در تورم، انتظارات تورمی در جامعه است. زمانی که مردم تصور کنند قیمتها در آینده افزایش خواهد یافت، رفتار اقتصادی آنها تغییر میکند. برای مثال ممکن است افراد تلاش کنند داراییهای خود را به کالاهایی مانند طلا، ارز یا مسکن تبدیل کنند تا ارزش دارایی خود را حفظ کنند. این رفتارها باعث افزایش تقاضا در برخی بازارها میشود و همین افزایش تقاضا میتواند به رشد بیشتر قیمتها منجر شود. در واقع در چنین شرایطی، تورم تنها نتیجه عوامل اقتصادی نیست، بلکه تا حدی ناشی از انتظارات و رفتارهای اقتصادی مردم نیز هست.
راهکارهای اقتصادی
وی ادامه داد: برای مقابله با تورم و کاهش نوسانات اقتصادی، مجموعهای از سیاستها و اقدامات هماهنگ لازم است. یکی از مهمترین اقدامات، مدیریت رشد نقدینگی و کنترل پایه پولی است. اگر سیاستهای پولی به گونهای تنظیم شود که رشد نقدینگی با رشد واقعی اقتصاد هماهنگ باشد، فشار تورمی کاهش مییابد. در کنار آن، اصلاح ساختار بودجه دولت نیز اهمیت زیادی دارد. کاهش وابستگی بودجه به منابع ناپایدار و افزایش درآمدهای پایدار میتواند از ایجاد کسری بودجه و در نتیجه افزایش نقدینگی جلوگیری کند.
این کارشناس گفت: همچنین ایجاد ثبات در بازار ارز یکی از عوامل مهم در کاهش تورم است. اگر سیاستهای ارزی به گونهای اجرا شوند که از نوسانات شدید نرخ ارز جلوگیری شود، بسیاری از شوکهای قیمتی در اقتصاد کاهش مییابد. ثبات ارزی به بنگاههای اقتصادی نیز کمک میکند تا بتوانند برنامهریزی بلندمدتتری برای تولید و سرمایهگذاری داشته باشند.
تقویت تولید داخلی
وی در خاتمه افزود: در کنار این اقدامات، تقویت تولید داخلی نیز نقش مهمی در کنترل تورم دارد. زمانی که ظرفیت تولید در کشور افزایش یابد و کالاها و خدمات بیشتری در داخل تولید شود، وابستگی به واردات کاهش پیدا میکند و اقتصاد در برابر شوکهای خارجی مقاومتر میشود. افزایش تولید همچنین میتواند باعث تعادل بهتر میان عرضه و تقاضا شود و از افزایش شدید قیمتها جلوگیری کند.
در مجموع میتوان گفت که تورم و نوسانات اقتصادی در ایران نتیجه تعامل عوامل مختلفی مانند رشد نقدینگی، نوسانات نرخ ارز، محدودیتهای تجاری و انتظارات تورمی است. مقابله با این چالش نیازمند مجموعهای از سیاستهای هماهنگ در حوزههای پولی، مالی و تولیدی است. در صورتی که این سیاستها به شکل منسجم و پایدار اجرا شوند، میتوان امیدوار بود که ثبات بیشتری در اقتصاد ایجاد شود و فشار تورمی بر معیشت مردم کاهش یابد.
گلاویژ اصحابی – تیتر۱
انتهای خبر/
