خراطی؛ رقص چوب زیر دستان هنرمندان طالقان
یک کارشناس صنایع دستی گفت: خراطی چوب از هنرهای سنتی و کمتر شناخته‌شده‌ای است که بخشی از هویت صنایع دستی طالقان را شکل می‌دهد؛ هنری که با تبدیل قطعات چوب به وسایل کاربردی و تزئینی، پیوند میان طبیعت منطقه و مهارت دست هنرمندان را به نمایش می‌گذارد.
ضحی سادات رسول، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، با اشاره به جایگاه خراطی چوب در میان هنرهای سنتی اظهار کرد: خراطی یکی از شیوه‌های قدیمی کار با چوب است که در آن هنرمند با استفاده از دستگاه خراطی و ابزارهای مخصوص، قطعه چوب را در حال چرخش تراش داده و به شکل موردنظر درمی‌آورد.
این کارشناس صنایع دستی افزود: در این هنر، انتخاب چوب مناسب، شناخت ویژگی‌های آن و مهارت دست هنرمند اهمیت زیادی دارد و نتیجه کار می‌تواند از وسایل کاربردی روزمره تا محصولات تزئینی و هنری را شامل شود.
سادات رسول درباره نحوه قرار گرفتن چوب روی دستگاه توضیح داد: بسته به نوع و شکل محصول، قطعه چوب می‌تواند با استفاده از سه‌نظام یا به روش بین دو مرغک روی دستگاه ثابت شود. سه‌نظام دارای سه فک متحرک است که چوب را از یک طرف محکم نگه می‌دارد و بیشتر برای ساخت محصولاتی مانند کاسه، ظروف و قطعات توخالی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در روش بین دو مرغک نیز چوب از دو طرف مهار می‌شود و این شیوه برای قطعات کشیده و استوانه‌ای مانند پایه‌ها و دسته‌های چوبی کاربرد بیشتری دارد.
وی ادامه داد: پس از ثابت شدن قطعه، دستگاه چوب را با سرعت مشخصی می‌چرخاند و خراط با استفاده از مغارهای خراطی و کنترل زاویه و فشار دست، مرحله پیش‌تراش را انجام می‌دهد تا فرم اولیه محصول شکل بگیرد. سپس جزئیات، انحناها، شیارها و بخش‌های ظریف‌تر با ابزار مناسب ایجاد می‌شوند.
این کارشناس صنایع‌دستی با بیان اینکه دقت در کار با ابزار اهمیت زیادی دارد، گفت: خراط باید بتواند سرعت دستگاه، زاویه مغار و میزان برداشتن چوب را به‌درستی کنترل کند؛ چراکه یک خطای کوچک می‌تواند روی فرم نهایی محصول تأثیر بگذارد.
سادات رسول اضافه کرد: پس از پایان تراش، مرحله پرداخت و سنباده‌کاری انجام می‌شود تا سطح چوب صاف و یکدست شود و در برخی محصولات نیز با پروفیل‌تراشی و شیارزنی جزئیات بیشتری به کار اضافه می‌شود. در مرحله پایانی نیز متناسب با نوع محصول، سطح چوب پرداخت و برای افزایش دوام و زیبایی آن آماده می‌شود.
وی با اشاره به ظرفیت‌های طالقان در حوزه صنایع‌دستی گفت: وجود طبیعت و پیشینه روستایی منطقه، زمینه مناسبی برای شکل‌گیری و استمرار هنرهای وابسته به مواد طبیعی از جمله چوب فراهم کرده است.
سادات رسول ادامه داد: خراطی چوب علاوه بر جنبه هنری، در صورت حمایت و معرفی مناسب می‌تواند به یک ظرفیت اقتصادی برای هنرمندان و علاقه‌مندان این حوزه تبدیل شود و زمینه‌ای برای عرضه محصولات بومی طالقان به گردشگران فراهم کند.
وی با تأکید بر ضرورت حفظ هنرهای سنتی تصریح کرد: معرفی این هنرها به نسل جوان، آموزش اصولی و ایجاد زمینه برای فروش محصولات، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به ماندگاری صنایع‌دستی بومی و انتقال این میراث به نسل‌های آینده کمک کند.
این کارشناس صنایع‌دستی خاطرنشان کرد: صنایع‌دستی تنها تولید یک محصول نیست، بلکه بخشی از فرهنگ و هویت هر منطقه محسوب می‌شود و خراطی چوب نیز می‌تواند به‌عنوان بخشی از ظرفیت هنری طالقان، بیشتر معرفی و مورد توجه قرار گیرد.
هانیه ربیعی _ تیتر۱
انتهای خبر/
