روایت تداوم یک میدان مردمی در ساوجبلاغ
یک فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه در ساوجبلاغ در گفتگویی تفصیلی با «تیتر۱» از تجربه بیش از یکصد شب تجمعات مردمی در این شهرستان سخن میگوید.
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی شبکه خبری تحلیلی«تیتر۱»، محمد خلیلی مهر فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه در ساوجبلاغ، در گفتوگویی تفصیلی با تیتریک از تجربه بیش از یکصد شب تجمعات مردمی در این شهرستان سخن میگوید؛ تجربهای که به گفته او از مسجد آغاز شد، با مشارکت مردم تداوم یافت و در مسیر خود با فرصتها، چالشها و درسهای متعددی همراه بود.
گفتگوی تفصیلی تیتر۱ با محمد خلیلی مهر فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه
تیتر۱: نقش شما در این میدان چه بوده و دقیقاً چه کاری انجام میدادید؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: از همان روزهای نخست که این اتفاق در شهرستان شکل گرفت در میدان حضور داشتیم. به اعتقاد من، نخستین افرادی که در شهرستان به این جمعبندی رسیدند که مردم باید وارد میدان شوند، بچههای مسجد بودند. در ادامه نیز مسئولیت مدیریت و هماهنگی بخش مهمی از مواکب و برنامههای مردمی بر عهده من قرار گرفت. امروز در نقاط مختلف شهرستان از جمله میدان شهدا، میدان شهرداری مهستان، میدان گلسار، میدان کوهسار، میدان مهرشهر، میدان ناجا، میدان صنعت و دیگر نقاطی که تجمعات و پرچمگردانیها برگزار میشود، مدیریت و هماهنگی مواکب و بخش قابل توجهی از امور اجرایی را بر عهده دارم. این حضور از ابتدا تاکنون مستمر بوده و همچنان ادامه دارد.
تیتر۱: میدان از کجا و چگونه شروع شد؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: میدان از مسجد آغاز شد. نخستین کسانی که وارد صحنه شدند بچههای مسجد بودند. مسجد ولیعصر(عج) و مسجد جامع شهر جدید هشتگرد نقش مهمی در شروع این حرکت داشتند. در آن مقطع، فضای عمومی کشور نیز تحت تأثیر فراخوانها و دعوتهای عمومی برای حضور در میدان بود. هماهنگیها بسیار محدود و در حد چند تماس تلفنی بود تا مشخص شود مردم در چه نقطهای جمع شوند. در واقع این حرکت از دل مردم و مساجد شکل گرفت و از ابتدا نیز ماهیتی خودجوش داشت.
تیتر۱: چه چیزی باعث شد میدان از یک حضور اولیه به تجمعی مستمر تبدیل شود؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: مهمترین عامل، حضور مردم بود. اگر مردم در صحنه نباشند هیچیک از اقداماتی که انجام میشود معنا پیدا نمیکند. آنچه این میدان را ماندگار کرد، ایستادگی مردم در شرایط مختلف بود. ما روزهایی را تجربه کردیم که هوا بارانی بود، روزهایی که سرمای هوا شدید بود و حتی مناسبتهایی مانند عید نوروز را پشت سر گذاشتیم اما مردم میدان را ترک نکردند. به مرور نیز برنامهها توسعه پیدا کرد؛ مواکب اضافه شدند، فعالیتهای فرهنگی شکل گرفت، تشییع شهدا در دل همین اجتماعات برگزار شد و همین اتفاقات به تداوم میدان کمک کرد.
تیتر۱: میدان عملاً چگونه مدیریت و هماهنگ میشد؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: در روزهای ابتدایی، تصمیمها بیشتر در کف میدان و از طریق ارتباطات مستقیم گرفته میشد. بسیاری از افرادی که مسئولیتهای مختلف داشتند خودشان در میدان حضور داشتند و همانجا درباره مسائل تصمیمگیری میکردند. بعدها با گسترش فعالیتها، جلسات شورای فرهنگ عمومی، شورای هماهنگی تبلیغات و مجموعههای مرتبط شکل منظمتری به فرآیند تصمیمگیری دادند. با این حال همچنان ارتباط مستقیم با مردم و فضای میدانی نقش مهمی در مدیریت امور دارد.
تیتر۱: چه کنشگرانی در شکلگیری و تداوم میدان مؤثر بودند و نقش هر کدام چه بود؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: در مرحله نخست، مساجد و پایگاههای بسیج نقش اصلی را داشتند. بسیجکنندگی پایگاههای بسیج در روزهای ابتدایی بسیار مؤثر بود. پس از آن رسانهها نقش مهمی در انعکاس و استمرار میدان ایفا کردند. خیرین نیز در مناسبتهای مختلف به میدان آمدند و کمکهای گستردهای داشتند. نمونه آن پخت دهها هزار پرس غذا در مناسبتهایی مانند عید غدیر بود. شهرداریها، فرمانداری و سایر دستگاهها نیز در حوزه پشتیبانی و هماهنگی نقشآفرینی کردند. اما در نهایت ستون اصلی میدان مردم بودند و بدون حضور آنها هیچیک از این بخشها نمیتوانستند موفق عمل کنند.
تیتر۱: مردم چگونه در میدان حضور پیدا کردند و چه زمانی از مخاطب به مشارکتکننده تبدیل شدند؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: مردم تنها برای حضور در تجمعات نیامدند. به مرور زمان نقشآفرین شدند و مسئولیت پذیرفتند. بخشی از آنها در مواکب فعالیت کردند، بخشی در برنامههای فرهنگی حضور یافتند و برخی نیز در قالب گروههای مختلف سازماندهی شدند. خانوادهها، نوجوانان، اصناف و بازاریان هر کدام به نوعی وارد میدان شدند. بسیاری از پیشنهادها و ایدههای اجرایی نیز از سوی خود مردم مطرح شد. از راهاندازی مهدکودکهای موقت گرفته تا تأمین اقلام پذیرایی و اجرای برنامههای فرهنگی، همه با مشارکت مستقیم مردم شکل گرفت.
تیتر۱: عناصر اصلی سازنده میدان چه بود؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: مسجد، پایگاههای بسیج، مردم، مواکب، پرچمها، راهپیماییها و برنامههای فرهنگی مهمترین عناصر شکلدهنده میدان بودند. در روزهای ابتدایی حتی تأمین پرچم نیز دشوار شده بود و مردم برای تهیه آن به فروشگاهها مراجعه میکردند. بعدها مواکب گسترش یافتند، جایگاههای سیار شکل گرفتند و برنامههای متنوعتری به میدان اضافه شد. همه این عناصر در کنار یکدیگر هویت میدان را ساختند.
تیتر۱: برنامهها، محتوا، شعارها، مداحی، سخنرانی و نمادها چه نقشی در میدان داشتند؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: این بخشها در ایجاد شور و انسجام نقش مهمی داشتند. برنامهها معمولاً با نظم مشخصی برگزار میشد و مردم نیز به این روال عادت کرده بودند. مداحان شهرستانی حضور فعالی داشتند و مردم نیز در همخوانیها مشارکت میکردند. البته یکی از آسیبهایی که با آن مواجه بودیم، تکراری شدن برخی محتواها و سخنرانیها بود. همچنین در مقاطعی برخی شعارها و پلاکاردها موجب نگرانی شد، زیرا میتوانست به وحدت اجتماعی آسیب بزند. به اعتقاد من هر چیزی که انسجام مردم را کاهش دهد، به میدان آسیب میزند.
تیتر۱: موکبها و خدمات چه نقشی در ساخت و تداوم میدان داشتند؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: موکبها یکی از ارکان اصلی میدان بودند. ما موکبهای فرهنگی، دانشآموزی، کودک، گفتوگومحور، پذیرایی و حتی موکبهای مرتبط با حل مشکلات مردم داشتیم. برخی مدیران در این موکبها حضور پیدا میکردند و به مطالبات مردم پاسخ میدادند. موکبهای گفتوگومحور نیز نقش مهمی در پاسخ به پرسشها و ابهامات مردم داشتند. به نظر من آینده میدان نیازمند تقویت همین موکبهای گفتوگومحور و آموزشی است.
تیتر۱: رسانه، منابع مالی و پشتیبانی چگونه به میدان کمک کردند؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: رسانهها از نخستین روزها در میدان حضور داشتند و نقش مهمی در اطلاعرسانی و تشویق مردم برای استمرار حضور ایفا کردند. تصاویر و گزارشهایی که منتشر میشد مردم را برای ادامه حضور ترغیب میکرد. در حوزه مالی نیز بخش مهمی از هزینهها توسط مردم و خیرین تأمین شد. مواکب عمدتاً مردمی اداره میشدند و نهادهایی مانند شهرداری، سپاه، فرمانداری و اتاق اصناف نیز در حوزه پشتیبانی کمک میکردند. با این حال معتقدم مهمترین سرمایه میدان، اعتماد مردم بود.
تیتر۱: مهمترین مسئلهها، خطاها، موانع یا آسیبهای میدان چه بود؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: یکی از مهمترین آسیبها، تکراری شدن محتوا و برنامهها بود. مردم به ویژه در شهرستانی که به تهران و کرج نزدیک است، برنامههای متنوعتری را مشاهده میکنند و طبیعی است که انتظار نوآوری داشته باشند. مسئله دیگر برخی شعارها و پلاکاردهایی بود که به نظر من میتوانست موجب کاهش مشارکت بخشی از جامعه شود. ما باید مراقب باشیم که میدان متعلق به همه مردم باقی بماند. هر اقدامی که باعث شود بخشی از جامعه احساس کند جایی در میدان ندارد، به این حرکت آسیب میزند.
تیتر۱: اگر بخواهید این تجربه را آموزش دهید یا در میدان دیگری تکرار کنید، چه الگویی ارائه میدهید؟
فعال فرهنگی و از مجریان و گردانندگان جایگاه: نخستین توصیه من این است که مردم را یکپارچه ببینیم و آنها را به دستههای مختلف تقسیم نکنیم. میدان زمانی موفق است که همه اقشار جامعه در آن احساس تعلق داشته باشند. دومین نکته، اهمیت رسانه است. هر میدان نیازمند یک رسانه واحد و یک روایت منسجم است. گاهی انعکاس درست یک رویداد از خود اجرای آن نیز مهمتر است. مسئله دیگر، تولید محتواست. باید افرادی به طور تخصصی مسئول فکر کردن برای برنامهها، مناسبتها و رویدادهای آینده باشند.
یکی از مهمترین تجربههای ما در این مسیر، مدیریت تشییع شهدا بود. در مقطعی با شهادت تعدادی از هموطنان در یک ساختمان مسکونی مواجه شدیم؛ حادثهای که از کودک چند ساله تا سالمند را دربرمیگرفت و مدیریت فضای اجتماعی و عاطفی آن بسیار دشوار بود. همین تجربهها نشان داد که میدان نیازمند تصمیمگیری شورایی، هماهنگی مستمر و مشارکت همه بخشهاست.
طبق تجربیاتی که در این سالها به دست آمده، برخی ویژگیها ممکن است مختص همین میدان باشد اما اصول آن قابل انتقال است. مهمترین توصیه به میدانداران این است که مردم را یکدست و متحد ببینند و برای همه اقشار جامعه برنامه داشته باشند. رسانه باید جدی گرفته شود و هر میدان نیازمند رسانهای واحد برای اطلاعرسانی، روایتگری و انعکاس فعالیتهاست. همچنین تولید محتوا نباید به حاشیه برود و باید افرادی مسئول طراحی ایدهها و برنامههای روزهای آینده باشند. > مفتاحی: به اعتقاد من تصمیمگیریهای مهم باید به صورت شورایی انجام شود و همه بخشها اعم از نیروهای مردمی، موکبداران، بسیج، خیرین و مجموعههای پشتیبان در کنار یکدیگر قرار بگیرند. آنچه در نهایت میدان را زنده نگه میدارد نه امکانات و تجهیزات، بلکه اعتماد و حضور مردم است.
اگر بخواهم یک جمعبندی نهایی داشته باشم، میگویم الگوی اصلی ما مردم هستند. ما از مردم یاد گرفتیم که چگونه در شرایط مختلف از کشور و آرمانهای خود دفاع کنیم. مهمترین سرمایه هر میدان، وحدت مردم است. باید مراقب باشیم این وحدت حفظ شود، به حرف بیگانگان توجه نکنیم و در همه شرایط بر انسجام اجتماعی تکیه داشته باشیم. هرجا مردم در کنار یکدیگر بایستند، میدان زنده میماند و هرجا این وحدت آسیب ببیند، میدان نیز آسیب خواهد دید.
محمدعلی مفتاحی – تیتر۱
انتهای خبر/
