شکاف دانش رسانهای؛ وقتی فرزندان والدین را دور میزنند
یک مدرس سواد رسانه، گفت: کمتوجهی والدین به افزایش دانش رسانهای، فاصله میان آنها و فرزندان را بیشتر کرده و استفاده مدیریتنشده از فضای مجازی میتواند آسیبهای جبرانناپذیری بهویژه برای کودکان و نوجوانان به همراه داشته باشد.
مجتبی عسگری، در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱» با اشاره به ضرورت توجه خانوادهها به آموزش سواد رسانهای اظهار کرد: امروز با نسلی مواجه هستیم که از کودکی با تلفن همراه، اینترنت، شبکههای اجتماعی و انواع پلتفرمهای دیجیتال آشنا شده و در بسیاری از موارد، مهارت استفاده از این ابزارها را بسیار سریعتر از والدین خود فرا گرفته است.
این مدرس سواد رسانه ادامه داد: این تفاوت در میزان آشنایی و مهارت استفاده از فضای مجازی، به تدریج فاصلهای میان والدین و فرزندان ایجاد کرده است؛ فاصلهای که اگر مدیریت نشود، میتواند به یک شکاف جدی در روابط خانوادگی تبدیل شود.
عسگری افزود: متأسفانه برخی والدین تصور میکنند صرفاً با خرید تلفن همراه یا ایجاد محدودیت برای فرزند میتوانند استفاده او از فضای مجازی را کنترل کنند، در حالی که مسئله اصلی، شناخت رسانه و افزایش سواد دیجیتال والدین است.
این مدرس سواد رسانه با بیان اینکه بسیاری از والدین در حوزه فناوری و رسانه از فرزندان خود عقبتر هستند، گفت: وقتی والدین شناخت کافی از پلتفرمها، شبکههای اجتماعی، بازیهای آنلاین، پیامرسانها و شیوههای ارتباطی جدید نداشته باشند، طبیعی است که نتوانند بر نحوه استفاده فرزندان خود از این فضا نظارت مؤثر داشته باشند.
وی تصریح کرد: این موضوع گاهی باعث میشود فرزند بتواند والدین را دور بزند؛ به این معنا که والد نمیداند فرزندش در چه فضایی حضور دارد، با چه افرادی ارتباط برقرار میکند، چه محتوایی دریافت میکند و چه اطلاعاتی را در اختیار دیگران قرار میدهد.
عسگری تأکید کرد: منظور از نظارت، جاسوسی یا ورود غیرمنطقی به حریم خصوصی فرزند نیست، بلکه والدین باید آنقدر دانش و شناخت داشته باشند که بتوانند در کنار فرزند خود قرار بگیرند و او را در استفاده صحیح از فضای مجازی همراهی کنند.
این مدرس سواد رسانه بیان کرد: برخوردهای سلبی و ایجاد محدودیتهای شدید، بدون آنکه در کنار آن آموزش و گفتوگو وجود داشته باشد، معمولاً نتیجه مطلوبی به دنبال ندارد و حتی ممکن است فرزند را به سمت استفاده پنهانی از فضای مجازی سوق دهد.
وی افزود: اگر والدین صرفاً بگویند «این برنامه را استفاده نکن»، «این سایت را نبین» یا «با تلفن همراه کار نکن»، اما دلیل و پیامدهای آن را برای فرزند توضیح ندهند، احتمالاً با مقاومت مواجه خواهند شد.
عسگری گفت: خانواده باید به جای اینکه صرفاً نقش پلیس را ایفا کند، نقش راهنما و همراه را داشته باشد. فرزند باید احساس کند در صورت مواجهه با یک محتوای نامناسب، پیام مشکوک، تهدید، اخاذی، فریب یا هر مسئله دیگری، میتواند بدون ترس از سرزنش والدین با آنها صحبت کند.
این مدرس سواد رسانه با اشاره به آسیبهای احتمالی استفاده بیضابطه از فضای مجازی بیان کرد: فضای مجازی اگر مدیریتشده و آگاهانه مورد استفاده قرار نگیرد، میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به افراد وارد کند و در این میان، کودکان و نوجوانان به دلیل شرایط سنی و ویژگیهای روحی و روانی، آسیبپذیری بیشتری دارند.
عسگری ادامه داد: کودکان و نوجوانان ممکن است بدون شناخت کافی از پیامدهای رفتار خود، اطلاعات شخصی، تصاویر یا محتوای خصوصی را منتشر کنند یا تحت تأثیر محتوایی قرار بگیرند که برای سن و شرایط آنها مناسب نیست.
وی افزود: از سوی دیگر، برخی افراد سودجو نیز از ناآگاهی کودکان و نوجوانان سوءاستفاده میکنند و تلاش دارند از طریق ارتباطگیری در فضای مجازی، اعتماد آنها را جلب کنند. بنابراین خانوادهها نباید نسبت به این تهدیدها بیتفاوت باشند.
این مدرس سواد رسانه با تأکید بر اینکه آموزش سواد رسانهای نباید تنها مختص کودکان و نوجوانان باشد، اظهار کرد: یکی از اشتباهات رایج این است که همه مسئولیت آموزش را متوجه فرزندان میدانیم، در حالی که والدین بیش از هر زمان دیگری نیازمند یادگیری هستند.
وی گفت: والدینی که دانش رسانهای خود را افزایش میدهند، بهتر میتوانند رفتار فرزند خود را در فضای مجازی درک کنند، خطرات را بشناسند و در مواقع لازم واکنش صحیح نشان دهند.
عسگری اضافه کرد: خانوادهها باید درباره موضوعاتی مانند حفظ حریم خصوصی، امنیت حسابهای کاربری، تشخیص اخبار جعلی، تبلیغات فریبنده، کلاهبرداریهای اینترنتی، ارتباط با افراد ناشناس، انتشار تصاویر شخصی و مدیریت زمان استفاده از تلفن همراه با فرزندان خود گفتوگو کنند.
وی با بیان اینکه اعتماد متقابل مهمترین ابزار خانواده برای مدیریت فضای مجازی است، گفت: اگر فرزند از واکنش شدید والدین هراس داشته باشد، احتمال اینکه مشکلات خود را پنهان کند افزایش مییابد. بنابراین باید محیطی در خانواده ایجاد شود که فرزند بتواند درباره تجربههای خود در فضای مجازی صحبت کند.
این مدرس سواد رسانه تأکید کرد: هدف از سواد رسانهای، حذف فضای مجازی از زندگی نیست؛ چرا که چنین چیزی نه ممکن است و نه لزوماً مطلوب. هدف این است که خانواده یاد بگیرد چگونه از ظرفیتهای این فضا استفاده کند و در برابر آسیبهای آن نیز مصونیت بیشتری داشته باشد.
عسگری در پایان تصریح کرد: والدین باید خود را بهروز کنند و فاصله دانشی خود با فرزندان را کاهش دهند. اگر خانواده در این زمینه کوتاهی کند، ممکن است فرزند در دنیای مجازی وارد مسیری شود که والدین حتی از وجود آن نیز بیخبر باشند. مدیریت هوشمندانه فضای مجازی، آموزش مستمر و ایجاد رابطه مبتنی بر اعتماد، سه ضلع مهم برای کاهش آسیبهای رسانهای در خانواده است.
الهه ملاحسینی _ تیتر۱
انتهای خبر/
