ماجرای صدور اولین شناسنامه کرج در سال ۱۳۰۴
نگاهی به یادداشتهای تاریخیِ «مرحوم آباذر مصباح»، پرده از چگونگی ثبت نخستین شناسنامهها در کرجِ سال ۱۳۰۴ و ریشهیابی نامهای خانوادگی کشاورزان اصیل این منطقه برمیدارد.
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، تاریخ هر منطقه، در شناسنامه مردمانش نهفته است. در سال ۱۳۰۴، همزمان با آغاز طرح سراسری صدور شناسنامه توسط وزارت کشور، کرج شاهد تغییراتی بود که فراتر از یک ثبت اداری، هویتی تازه برای ساکنان این دیار رقم زد.
یک پژوهشگر حوزه تاریخ و فرهنگ کرج در گفتگو با خبرنگار «تیتر۱»، میگوید: بر اساس یادداشتهای مرحوم «آباذر مصباح»، کشاورزِ پیشکسوت و از کادرِ اداریِ «مدرسه فلاحت» (دانشکده کشاورزی فعلی)، این روندِ ثبت هویت، داستانی شنیدنی از فرهنگ و اصالت مردم این سرزمین دارد.
از مهاجرت تا انتخاب نام؛ میراثی از جنس نور
جعفر کوهزاده افزود: خانواده مرحوم آباذر مصباح، از طایفهی «کیا» بودند که با انگیزه اشتغال در مدرسه فلاحت از ده «سنج» ساوجبلاغ به کرج مهاجرت کردند.
وی اظهار داشت: در حالی که بسیاری از بستگان ایشان نامهای خانوادگی نظیر «کیازاده»، «کیاسنجی» یا «باستانی» را برگزیدند، مرحوم آباذر مصباح به همراه مرحوم «سهراب مصباح»، با تفال به قرآن کریم، واژه «مصباح» را به عنوان نام خانوادگی خود برگزیدند.
به گفته این پژوهشگر انتخاب مرحوم اباذر مصباح، به دلیل نفوذ اجتماعی و نیکنامی خانواده آنها، به الگویی برای بسیاری از ساکنان بومی کرج تبدیل شد و امروزه این نام را به یکی از پرتکرارترین نامهای خانوادگی در البرز بدل کرده است.
کرج؛ شهری که با دستان کشاورزان سبز شد
کوهزاده ادلمه داد: مرحوم آباذر مصباح، تنها یک نام خانوادگی از خود به یادگار نگذاشت؛ او که از سال ۱۳۱۵ در زمینهای اطراف «کارخانه قند» فعالیت کشاورزی خود را آغاز کرده بود، موفق به احداث باغی ۴ هکتاری شد که به عنوان «باغ نمونه»، کلاس درس عملی دانشجویان دانشکده کشاورزی بود.
وی تأکید کرد: از ویژگیهای بارز این خیرِ کشاورز، نگاهِ مسئولانهاش به توسعه شهری بود. او با اهدای سه هزار متر مربع زمین برای احداث مجتمع آموزشی و تسهیل شرایط واگذاری زمین به افراد محلی برای خانهدار شدن، نام خود را به عنوان یک توسعهگر بومی ماندگار کرد.
این پژوهشگر گفت: با این حال، با اجرای طرح خیابان کمربندی (بلوار هفتتیر فعلی) در سال ۱۳۵۴ و مخالفت شمس پهلوی با عبور این مسیر از املاک مهرشهر، بخش عمدهای از باغات اصیل کرجیها از جمله میراث آباذر مصباح، در چرخدنده توسعه شهریِ آن زمان از بین رفت.
فرهنگنامهای در دل شناسنامهها
مطالعه یادداشتهای مرحوم مصباح نشان میدهد که انتخاب نامهای خانوادگی در کرجِ قدیم، کاملاً ریشه در «پیشه» و «منش» افراد داشته است. کشاورزانِ این دیار با افتخار به شغل خود، القابی را برمیگزیدند که نماد زندگی آنان بود.
کشاورز: انتخابی که به تاسی از پیشگامان این حرفه به وفور انتخاب شد
دهقان، زارع، ساعی دهقان، سبزه پرور، فیروز زارع: نمایشدهنده پیوند عمیق با خاک و تولید
رنجی: یادآور سختیهای طاقتفرسای کشاورزی در سالهای دور
رهبر و رهبری: نشانی از پیشگامی در مدیریت و ساماندهی امور کشاورزی
این روایت، تنها حکایت صدور یک برگ کاغذ (شناسنامه) نیست؛ بلکه بخشی از تاریخ شفاهی کرج است که نشان میدهد چگونه مردمانِ این خطه، هویت و پیشه خود را در تلاطم تاریخ، با افتخار ثبت و حفظ کردند.
گلاویژ اصحابی – تیتر۱
انتهای خبر/
