سالار چرمی، عکاس البرزی، معتقد است گسترش تلفنهای همراه و هوش مصنوعی اگرچه مرزهای عکاسی را تغییر دادهاند، اما نمیتوانند جای نگاه، تجربه و حضور انسانی عکاس را بگیرند. او تأکید دارد که ارزش عکاسی خبری و مستند در ثبت واقعیتی است که عکاس در لحظه وقوع آن حضور دارد.
سالار چرمی، دانشآموخته کارشناسی ارشد عکاسی دانشگاه هنر ایران، با بیش از ۲۵۰ عنوان و افتخار در جشنوارههای بینالمللی، ملی و استانی، برگزیده دانشجوی نمونه کشور، نفر نخست المپیاد کشوری عکاسی و پژوهشگر برتر دانشگاه هنر ایران است.
او همچنین مدرس دانشگاههای هنر ایران، علم و فرهنگ و شاهد و مدرس هنرستان هنرهای زیباست. وی مؤلف دو کتاب هنری است و آثارش در مجلات و نمایشگاههای معتبر داخلی و خارجی منتشر و ارائه شدهاند.
چرمی که فعالیت خود را از عکاسی مستند آغاز کرده است، در گفتگویی تفصیلی با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، به مناسبت روز جهانی عکاس، از نخستین تجربههای خود، ویژگیهای یک عکاس حرفهای، دشواریهای عکاسی خبری و آینده این حرفه در عصر هوش مصنوعی سخن گفت.
تیتر۱: چه چیزی شما را به دنیای عکاسی علاقهمند کرد و نخستین عکس حرفهایتان چه خاطرهای برای شما دارد
چرمی: ابتدا روز جهانی عکاس را به همه عکاسان و علاقهمندان این حوزه تبریک میگویم و امیدوارم شاتر دوربینشان سالیان سال برای ثبت آثار ارزشمند فعال باشد.
من از اواسط دوران هنرستان و با یک دوربین خانگی عکاسی را شروع کردم. در ابتدا به عکاسی مستند علاقهمند بودم و تلاش میکردم در همین حوزه فعالیت کنم. با وجود اینکه در آن زمان هنوز در مباحث فنی و ابتدایی عکاسی تجربه زیادی نداشتم، با آزمون و خطا پیش رفتم. نخستین عکسهایی که ثبت کردم مربوط به یک موزیسین خیابانی بود.
به نظرم بسیاری از علاقهمندان عکاسی نیز مسیر خود را از عکاسی مستند آغاز میکنند؛ شاید به این دلیل که این شاخه ارتباط مستقیمتری با جامعه و مسائل اجتماعی دارد و به عکاس کمک میکند شناخت عمیقتری از محیط پیرامون خود پیدا کند.
تیتر۱: چه ویژگیای یک عکاس حرفهای را از یک عکاس معمولی متمایز میکند؟
چرمی: ابتدا باید بین عکاس حرفهای و آماتور تفاوت قائل شویم. حرفهای بودن لزوماً به معنای مهارت بیشتر نیست؛ عکاس حرفهای کسی است که از این راه کسب درآمد میکند، در حالی که ممکن است یک عکاس آماتور نیز از نظر هنری و فنی بسیار توانمند باشد اما عکاسی را صرفاً به عنوان فعالیت هنری دنبال کند.
اما به نظرم چیزی که یک عکاس متبحر را از یک عکاس مبتدی جدا میکند، توانایی دیدن لحظه پیش از وقوع آن است. عکاس حرفهای آمادگی دارد لحظهای را تشخیص دهد که میتواند به یک تصویر ماندگار تبدیل شود و در زمان مناسب آن را ثبت کند.
عکاس نباید از رسالت خود، یعنی ثبت واقعیت، کوتاهی کند. در عکاسی جنگ نمونههای زیادی از این موضوع وجود دارد؛ عکاس در شرایطی که ممکن است با خطرات جدی مواجه شود، همچنان باید برای ثبت واقعیت تلاش کند.
تیتر۱: در عکاسی خبری و اجتماعی چگونه میتوان یک لحظه واقعی و تأثیرگذار را بدون دخالت در آن ثبت کرد؟
چرمی: مهمترین اصل این است که صحنه دستکاری نشود و ویرایش نرمافزاری نیز به گونهای نباشد که وجه مستند و اسنادی تصویر را از بین ببرد.
عکاس میتواند زاویه دید و کادر خود را کنترل کند. اگر عنصری در صحنه وجود دارد که ممکن است روایت تصویر را تغییر دهد، عکاس میتواند با انتخاب زاویه یا کادر مناسب آن را وارد تصویر نکند؛ اما حذف عناصر از صحنه یا جابهجا کردن سوژهها قابل قبول نیست.
در عکاسی خبری و مستند، اصلاحاتی مانند تنظیم نور، کنتراست و شدت رنگ در حدی که به ماهیت سندی عکس آسیب نزند، قابل انجام است.
نکته مهم دیگر این است که حضور عکاس تا حد امکان توسط سوژه احساس نشود. وقتی سوژه متوجه دوربین میشود، ممکن است رفتار طبیعی خود را تغییر دهد و به جای زندگی کردن در آن لحظه، شروع به ژست گرفتن کند.
تیتر۱: ماندگارترین یا سختترین سوژهای که تاکنون از آن عکاسی کردهاید چه بوده است؟
چرمی: یکی از عکسهایی که جوایز متعددی کسب کرد، تصویری از تعدادی کارگر بود که در یکی از روزهای بسیار گرم تابستان، زیر سایه ابزارهایشان استراحت میکردند.
شرایط ثبت این عکس برایم جالب بود. آن روز گرمای شدیدی وجود داشت و حتی سایهای که کارگران در آن استراحت کرده بودند، چندان نمیتوانست شدت گرما را قابل تحمل کند.
من برای شرکت در یک جلسه در ساختمانی حضور داشتم و به دلیل ارتفاع ساختمان، این صحنه را در ساختمان مجاور دیدم. خوشبختانه همیشه دوربینم را همراه دارم و همین باعث شد بتوانم آن لحظه را ثبت کنم. شرایطی که عکس در آن گرفته شد، دلیل اصلی ماندگاری آن در ذهن من است.
تیتر۱: با گسترش تلفن همراه و هوش مصنوعی، آینده عکاسی را چگونه میبینید؟ آیا دوربین حرفهای جایگاه خود را حفظ میکند؟
چرمی: دوربین تلفنهای همراه هر سال پیشرفت زیادی میکنند، اما معتقدم فعلاً نمیتوانند جای دوربینهای حرفهای را بگیرند.
موضوع فقط کیفیت تصویر نیست؛ مسائل اپتیکی، نوع و اندازه سنسور و حتی سیاستهای تولیدکنندگان در این زمینه اهمیت دارد. بنابراین دوربینهای عکاسی همچنان جایگاه خود را حفظ خواهند کرد.
میتوان این موضوع را با وسایل نقلیه مقایسه کرد. با وجود پیشرفت خودروها، هنوز دوچرخه و موتورسیکلت نیز استفاده میشوند؛ چون هرکدام کاربرد خاص خود را دارند. در مورد دوربین و تلفن همراه نیز شرایط مشابه است.
هوش مصنوعی نیز یک ابزار است و میتواند در کنار عکاسی بسیار کاربردی باشد. البته کسی که اصول عکاسی و مباحث آکادمیک این حوزه را میشناسد، بهتر میتواند از این ابزار استفاده کند و دستورات دقیقتری به آن بدهد.
به نظرم عکاسان باید هوش مصنوعی را جدی بگیرند و نحوه استفاده صحیح و حرفهای از آن را یاد بگیرند.
تیتر۱: چه توصیهای برای جوانانی دارید که میخواهند عکاسی را به صورت حرفهای دنبال کنند؟
چرمی: اگر کسی عکاسی را به عنوان رشتهای برای ورود به بازار کار انتخاب کرده است، نباید از انتخاب خود پشیمان شود. عکاسی ژانرهای متنوعی دارد و از بسیاری از آنها میتوان کسب درآمد کرد.
دانش عکاسی در زمینههایی مانند ترکیببندی، نور و نگاه بصری حتی میتواند به فرد کمک کند تا در حوزه فیلمبرداری و تصویربرداری نیز موفق باشد.
اما فراتر از بحث درآمد، عکاسی باعث میشود چشم انسان به جهان اطرافش بازتر شود و نگاهی متفاوت به زندگی پیدا کند. به نظرم همین موضوع یکی از مهمترین ارزشهای عکاسی است؛ اینکه در کنار فعالیت حرفهای، از کاری که انجام میدهید لذت ببرید.
تیتر۱: آیا جوانانی که امروز رشته عکاسی را انتخاب میکنند، با توجه به رواج تلفن همراه و هوش مصنوعی، نگران آینده شغلی خود هستند؟
چرمی: متأسفانه این نگرانی وجود دارد، اما فکر میکنم بیشتر مربوط به کوتاهمدت باشد.
هوش مصنوعی یک ابزار است و استفاده صحیح از هر ابزاری نیازمند دانش است. امروز ممکن است افراد با چند دستور، تصاویر پرترهای تولید کنند که چهرهشان را به نسخهای ایدهآل و بینقص تبدیل کند؛ اما این تصاویر پس از مدتی جذابیت خود را از دست میدهند، چون نمونههای مشابه آنها در فضای اینترنت بسیار زیاد است.
در نهایت چیزی که ارزش خود را حفظ میکند، دانش، تجربه و نگاه انسانی عکاس است. صرف داشتن یک تلفن همراه یا دسترسی به هوش مصنوعی، کسی را به عکاس تبدیل نمیکند.
تیتر۱: اگر نکتهای باقی مانده، بفرمایید
چرمی: بار دیگر روز عکاس را به همه عکاسان و علاقهمندان این حوزه تبریک میگویم.
با وجود تمام پیشرفتهای علمی، از جمله هوش مصنوعی، معتقدم این فناوری نمیتواند عکاس را به طور کامل کنار بزند. در عکاسی خبری همچنان به انسانی نیاز داریم که در محل حادثه حضور داشته باشد، لحظه را ببیند و آن را ثبت کند؛ حتی اگر این حضور با خطر همراه باشد.
در سینما و عکاسی مستند نیز بخش مهمی از ارزش اثر به حضور، مشاهده، تجربه و انتخاب انسانی وابسته است. هوش مصنوعی میتواند ابزار قدرتمندی باشد، اما نمیتواند تمام تجربه انسانی مواجهه با واقعیت را جایگزین کند.
در پایان از استادانم، بهویژه رضا نبوی، میرفرهود ریاضی و مرتضی جانبخش و دیگر استادانی که در طول این مسیر با دانش و تجربه خود به من آموختند و در شکلگیری مسیر حرفهای و هنریام نقش داشتند، صمیمانه تشکر میکنم.
الهه ملاحسینی _ تیتر۱
انتهای خبر/
