فردیس؛ گنجینه فرهنگ اقوام در انتظار جشنواره
یک مدرس دانشگاه و تاریخ‌شناس، تنوع فرهنگی فردیس را ظرفیتی ارزشمند دانست و بر ضرورت برگزاری جشنواره فرهنگ اقوام در این شهرستان تأکید کرد.
شهرستان فردیس در سال‌های گذشته به یکی از مقاصد سکونت خانواده‌هایی از نقاط مختلف کشور تبدیل شده است؛ خانواده‌هایی که هر یک با پیشینه تاریخی، زبان، آداب‌ورسوم و سنت‌های فرهنگی خود به این منطقه آمده‌اند و در شکل‌گیری بافت اجتماعی و فرهنگی آن نقش داشته‌اند.
این روند مهاجرت، در کنار چالش‌هایی که ممکن است در حوزه‌های خدماتی، زیرساختی و مدیریت شهری ایجاد کند، فرصتی ارزشمند برای معرفی فرهنگ‌های متنوع ایرانی و تقویت پیوندهای اجتماعی نیز به شمار می‌رود؛ ظرفیتی که در صورت برنامه‌ریزی مناسب می‌تواند به یکی از ویژگی‌های شاخص فرهنگی فردیس تبدیل شود.
با وجود حضور اقوام مختلف در این شهرستان، به نظر می‌رسد ظرفیت‌های فرهنگی موجود هنوز آن‌گونه که شایسته است در قالب برنامه‌های منسجم و فراگیر معرفی نشده‌اند و برگزاری جشنواره‌ای با محوریت فرهنگ اقوام می‌تواند زمینه‌ای برای شناساندن این تنوع فرهنگی به شهروندان و نسل‌های جدید فراهم کند.
محمد اسداللهی در گفتگو با خبرنگار فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، با اشاره به مهاجرپذیری این شهرستان اظهار کرد: فردیس از جمله مناطقی است که در طول سال‌های گذشته، افراد و خانواده‌های زیادی از شهرها و استان‌های مختلف کشور آن را برای سکونت انتخاب کرده‌اند؛ موضوعی که موجب شکل‌گیری ترکیبی متنوع از فرهنگ‌ها، سنت‌ها و خرده‌فرهنگ‌های ایرانی در این شهرستان شده است.
مدرس دانشگاه و تاریخ‌شناس، ادامه داد: افرادی که از مناطق مختلف ایران به فردیس مهاجرت کرده‌اند، تنها محل زندگی خود را تغییر نداده‌اند، بلکه بخشی از هویت فرهنگی، آداب‌ورسوم، باورهای اجتماعی، هنرهای بومی و سنت‌های خانوادگی خود را نیز به این منطقه آورده‌اند. در نتیجه، فردیس را می‌توان محل هم‌نشینی فرهنگ‌های گوناگون ایرانی دانست؛ ظرفیتی که در صورت توجه و برنامه‌ریزی، قابلیت تبدیل‌شدن به یک فرصت مهم فرهنگی و اجتماعی را دارد.
تنوع اقوام؛ ظرفیتی فراتر از هم‌جواری جمعیتی
این مدرس دانشگاه با تأکید بر اینکه تنوع قومی و فرهنگی نباید صرفاً به حضور افراد با خاستگاه‌های جغرافیایی متفاوت محدود شود، تصریح کرد: زمانی که مردم مناطق مختلف کشور در یک شهرستان کنار یکدیگر زندگی می‌کنند، زمینه مناسبی برای آشنایی با سبک زندگی، آیین‌ها، موسیقی، پوشش محلی، خوراک‌های بومی، صنایع‌دستی و میراث فرهنگی یکدیگر فراهم می‌شود.
اسداللهی ادامه داد: چنین تنوعی می‌تواند به افزایش شناخت متقابل میان شهروندان کمک کند. هنگامی که مردم با ریشه‌ها و سنت‌های یکدیگر آشنا شوند، زمینه برای شکل‌گیری ارتباطات اجتماعی گسترده‌تر و تقویت احساس تعلق به محل زندگی مشترک نیز فراهم خواهد شد.
وی با بیان اینکه فرهنگ اقوام ایرانی بخشی از سرمایه تاریخی و اجتماعی کشور است، گفت: هر قوم و منطقه‌ای در طول تاریخ، مجموعه‌ای از تجربه‌ها، آیین‌ها، هنرها و شیوه‌های زندگی را شکل داده است که انتقال آن به نسل‌های بعد اهمیت زیادی دارد. فردیس به دلیل حضور شهروندانی با خاستگاه‌های مختلف، این امکان را دارد که بخشی از این میراث متنوع را در یک بستر مشترک به نمایش بگذارد.
به گفته این تاریخ‌شناس، توجه به چنین ظرفیتی می‌تواند به تقویت هویت محلی فردیس نیز کمک کند؛ هویتی که لزوماً بر پایه یک فرهنگ واحد شکل نمی‌گیرد، بلکه می‌تواند حاصل هم‌زیستی مسالمت‌آمیز فرهنگ‌های مختلف و مشارکت شهروندان در ساختن آینده مشترک شهرستان باشد.
جای خالی جشنواره فرهنگ اقوام در فردیس
اسداللهی با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از این ظرفیت فرهنگی بیان کرد: با وجود تنوع قومی و فرهنگی موجود در فردیس، تاکنون اقدام شاخص و مستمری در قالب یک جشنواره فراگیر برای معرفی فرهنگ اقوام مختلف ساکن شهرستان، آن‌گونه که این ظرفیت اقتضا می‌کند، شکل نگرفته است.
وی افزود: برگزاری جشنواره فرهنگ اقوام می‌تواند فرصتی فراهم کند تا خانواده‌ها و گروه‌های مختلف اجتماعی، داشته‌های فرهنگی خود را در فضایی عمومی به نمایش بگذارند و سایر شهروندان نیز با بخش‌هایی از میراث فرهنگی مناطق مختلف ایران آشنا شوند.
این مدرس دانشگاه تصریح کرد: چنین رویدادی می‌تواند با مشارکت مردم، انجمن‌های فرهنگی، هنرمندان بومی، فعالان اجتماعی، مراکز آموزشی و دستگاه‌های متولی فرهنگ برگزار شود. در این چارچوب، هر گروه فرهنگی می‌تواند متناسب با پیشینه خود، بخشی از آداب‌ورسوم، موسیقی محلی، پوشش سنتی، صنایع‌دستی، غذاهای بومی، آیین‌های ملی و شیوه‌های هنری منطقه خود را معرفی کند.
وی تأکید کرد: هدف از برگزاری چنین جشنواره‌ای نباید صرفاً اجرای چند برنامه نمایشی یا برپایی غرفه‌های موقت باشد، بلکه لازم است این رویداد به بستری برای شناخت متقابل، انتقال تجربه‌های فرهنگی و ایجاد ارتباط پایدار میان اقوام مختلف تبدیل شود.
جشنواره‌ای برای پیوند نسل‌ها و حفظ میراث فرهنگی
این تاریخ‌شناس با اشاره به نقش نسل جوان در حفظ و انتقال فرهنگ‌ها اظهار کرد: بخشی از آداب‌ورسوم و سنت‌های بومی، در زندگی روزمره نسل‌های جدید کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. برگزاری برنامه‌های فرهنگی هدفمند می‌تواند فرصتی ایجاد کند تا کودکان و نوجوانان با پیشینه خانوادگی خود و همچنین فرهنگ سایر اقوام ایرانی آشنا شوند.
اسداللهی ادامه داد: بسیاری از خانواده‌هایی که سال‌ها در فردیس زندگی کرده‌اند، همچنان آیین‌ها و سنت‌های زادگاه خود را در مناسبت‌های مختلف حفظ کرده‌اند. شناسایی این خانواده‌ها و فراهم‌کردن زمینه حضور آنان در برنامه‌های فرهنگی، می‌تواند به ثبت و انتقال بخش‌هایی از میراث ناملموس اقوام کمک کند.
وی افزود: در صورت برنامه‌ریزی مناسب، جشنواره فرهنگ اقوام می‌تواند علاوه بر معرفی سنت‌های قدیمی، زمینه حضور هنرمندان جوان، گروه‌های موسیقی محلی، پژوهشگران فرهنگ عامه و فعالان صنایع‌دستی را نیز فراهم کند و پیوند میان میراث گذشته و ظرفیت‌های فرهنگی امروز را تقویت کند.
به گفته وی، مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی نیز می‌توانند در این مسیر نقش مؤثری داشته باشند؛ به‌ویژه اگر برنامه‌هایی برای معرفی فرهنگ اقوام، برگزاری نشست‌های تخصصی، نمایشگاه‌های دانش‌آموزی و گردآوری روایت‌های شفاهی خانواده‌ها در نظر گرفته شود.
مسئولان برای تبدیل تنوع فرهنگی به فرصت اقدام کنند
اسداللهی با تأکید بر ضرورت توجه مسئولان شهرستان به این موضوع گفت: بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی فردیس نیازمند برنامه‌ریزی و همکاری مجموعه مدیریت شهری، دستگاه‌های فرهنگی و اجتماعی و مشارکت مستقیم شهروندان است. اگر این موضوع به‌صورت جدی دنبال شود، می‌توان زمینه برگزاری جشنواره‌ای متناسب با ویژگی‌های جمعیتی و فرهنگی شهرستان را فراهم کرد.
وی افزود: نخستین گام می‌تواند شناسایی ظرفیت‌های موجود باشد؛ اینکه چه اقوام و گروه‌های فرهنگی در فردیس حضور دارند، چه آیین‌ها و هنرهایی را حفظ کرده‌اند و چه افرادی می‌توانند در معرفی این میراث نقش‌آفرینی کنند. پس از آن، با تشکیل کارگروهی متشکل از کارشناسان فرهنگی، پژوهشگران، هنرمندان و نمایندگان گروه‌های مختلف اجتماعی، می‌توان برای برگزاری یک رویداد منسجم برنامه‌ریزی کرد.
این مدرس دانشگاه همچنین بر ضرورت استمرار چنین برنامه‌هایی تأکید کرد و گفت: برای آنکه جشنواره به یک رویداد اثرگذار تبدیل شود، بهتر است برگزاری آن به یک برنامه مقطعی و مناسبتی محدود نماند. تدوین تقویم سالانه، استفاده از ظرفیت رسانه‌های محلی، تولید محتوای چندرسانه‌ای و مستندسازی آیین‌های فرهنگی می‌تواند به ماندگاری آثار این برنامه کمک کند.
وی یادآور شد: مشارکت مردم در طراحی و اجرای جشنواره اهمیت زیادی دارد؛ زیرا فرهنگ هر منطقه بیش از هر چیز در زندگی و تجربه‌های مردمان آن ریشه دارد. بنابراین، برنامه‌ریزی برای معرفی فرهنگ اقوام باید با احترام به تفاوت‌ها، پرهیز از کلیشه‌سازی و توجه به تنوع درون هر گروه فرهنگی انجام شود.
فردیس می‌تواند میزبان رویدادی برای نمایش رنگارنگی فرهنگ ایران باشد
با توجه به تنوع جمعیتی و فرهنگی فردیس، برگزاری جشنواره فرهنگ اقوام می‌تواند فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده این شهرستان و تقویت تعامل میان شهروندان باشد؛ رویدادی که در کنار برنامه‌های هنری و نمایشی، امکان ثبت روایت‌های فرهنگی، معرفی هنرهای بومی و ایجاد زمینه برای فعالیت مشترک هنرمندان و گروه‌های اجتماعی را نیز فراهم کند.
چنین جشنواره‌ای همچنین می‌تواند به رونق فعالیت‌های فرهنگی و هنری، افزایش مشارکت اجتماعی و معرفی چهره‌ای متنوع از فردیس کمک کند؛ شهری که ساکنان آن از نقاط مختلف ایران آمده‌اند، اما امروز در یک فضای مشترک زندگی می‌کنند و در شکل‌گیری آینده آن سهیم هستند.
آنچه در این میان اهمیت دارد، توجه مسئولان فرهنگی و مدیریت شهری به این ظرفیت و تبدیل آن به برنامه‌ای عملی و مستمر است؛ چراکه تنوع فرهنگی فردیس تنها بخشی از ویژگی‌های جمعیتی این شهرستان نیست، بلکه می‌تواند سرمایه‌ای برای تقویت همبستگی اجتماعی، انتقال میراث فرهنگی به نسل‌های آینده و معرفی جلوه‌های گوناگون فرهنگ ایرانی باشد.
اکنون این پرسش پیش روی متولیان فرهنگی شهرستان قرار دارد که آیا فردیس، با وجود برخورداری از چنین تنوعی، می‌تواند در آینده میزبان جشنواره‌ای فراگیر برای معرفی فرهنگ اقوام ایرانی باشد و از این ظرفیت برای تقویت هویت فرهنگی مشترک شهروندان بهره بگیرد؟
الهه ملاحسینی _ تیتر۱
انتهای خبر/
