فردیس روی گنجینه‌های تاریخی؛ فقط ۵ اثر ثبت ملی شده‌اند
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فردیس از شناسایی حدود ۱۰ اثر و محوطه تاریخی در این شهرستان خبر داد و گفت: تاکنون پنج اثر به ثبت ملی رسیده‌اند؛ این در حالی است که برخی محوطه‌های تاریخی فردیس با چالش‌هایی مانند انباشت نخاله، فرسایش و فشار ساخت‌وساز مواجه‌اند.
شهرستان فردیس با برخورداری از آثار و محوطه‌هایی متعلق به دوره‌های مختلف تاریخی، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه گردشگری فرهنگی و معرفی پیشینه تاریخی منطقه دارد؛ ظرفیتی که به گفته مسئولان میراث فرهنگی، بخشی از آن هنوز به‌طور کامل شناسایی و مستند نشده است.
امیرارسلان فیضی، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «تیتر۱»، با اشاره به پیشینه تاریخی این شهرستان اظهار کرد: فردیس لایه‌های تاریخی عمیقی دارد و از هزاره‌های پیش از میلاد تا دوره معاصر، آثار متنوعی در این منطقه شناسایی شده است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان فردیس، از غلامعلی‌تپه در فرخ‌آباد زیبادشت، تپه زال، گورستان باستانی رزکان‌نو، برج آبی رزکان‌نو و خانه احمد شاملو به‌عنوان برخی از آثار شاخص تاریخی و فرهنگی فردیس نام برد و افزود: غلامعلی‌تپه به هزاره چهارم پیش از میلاد بازمی‌گردد و گورستان باستانی رزکان‌نو نیز از محوطه‌های تاریخی مهم این شهرستان به شمار می‌رود.
فیضی همچنین برج آبی رزکان‌نو را از آثار شاخص منطقه دانست و با اشاره به خانه احمد شاملو در دهکده فردیس، بر اهمیت معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی شهرستان تأکید کرد.
شناسایی ۱۰ اثر تاریخی؛ پنج اثر در فهرست ملی
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فردیس با بیان اینکه تاکنون حدود ۱۰ اثر و محوطه تاریخی ـ فرهنگی در این شهرستان شناسایی شده است، گفت: از این تعداد، پنج اثر شامل خانه‌موزه احمد شاملو، تپه فرخ‌آباد یا غلامعلی‌تپه، تپه زال، گورستان تاریخی رزکان و برج آبی رزکان به ثبت ملی رسیده‌اند.
وی ادامه داد: این آمار براساس آخرین بررسی‌های رسمی اعلام می‌شود و با انجام بررسی‌های جدید امکان تغییر آن وجود دارد. همچنین پرونده تعدادی از آثار دیگر در مراحل مقدماتی ثبت قرار دارد.
فیضی با اشاره به وجود آثار کمترشناخته‌شده در برخی مناطق شهرستان اظهار کرد: بقایای دیوارها، تپه‌های کوچک و بناهایی از دوره‌های تاریخی در محله‌های قدیمی مشکین‌دشت و اطراف فرخ‌آباد وجود دارد که برخی از آن‌ها هنوز به‌طور کامل مورد بررسی و کاوش قرار نگرفته‌اند.
وی درباره وضعیت بانک اطلاعاتی آثار تاریخی فردیس نیز گفت: اطلاعات این آثار بخشی از سامانه‌های استانی و وزارت میراث فرهنگی است و هر سال با بررسی‌های میدانی به‌روزرسانی می‌شود؛ با این حال، این بانک اطلاعاتی هنوز کامل نیست و تکمیل جزئیات محلی و ثبت آثار کوچک‌تر نیز در دستور کار قرار دارد.
انباشت نخاله و فشار ساخت‌وساز؛ تهدیدی برای محوطه‌های تاریخی
رئیس اداره میراث فرهنگی فردیس با اشاره به وضعیت حفاظت از آثار تاریخی شهرستان بیان کرد: آثار ثبت‌شده تحت نظارت یگان حفاظت قرار دارند و حریم آن‌ها مشخص شده است، اما حفاظت از این آثار با چالش‌هایی همراه است.
وی یکی از مشکلات موجود را وضعیت اطراف غلامعلی‌تپه عنوان کرد و افزود: در سال‌های گذشته، نخاله‌های ساختمانی و زباله در اطراف این محوطه انباشته شده بود که به آن آسیب وارد کرده است. همچنین عوامل طبیعی مانند بارندگی و فرسایش نیز می‌توانند بر وضعیت آثار تاریخی تأثیر بگذارند.
فیضی با اشاره به اهمیت جلوگیری از تغییر کاربری غیرمجاز در حریم آثار تاریخی گفت: اخیراً با همکاری یگان حفاظت جهاد کشاورزی، مواردی از تغییر کاربری غیرمجاز در حریم آثار شناسایی شده و برای آن‌ها پرونده قضایی تشکیل داده‌ایم.
وی فشار ساخت‌وساز در شهرستان فردیس را از دغدغه‌های حوزه حفاظت از میراث فرهنگی دانست و افزود: تلاش می‌کنیم با گشت‌های منظم و هماهنگی با شهرداری و فرمانداری، از آسیب بیشتر به آثار تاریخی جلوگیری کنیم.
شناسایی آثار ناشناخته با کمک مردم و بررسی‌های میدانی
فیضی در ادامه با تشریح برنامه‌های اداره میراث فرهنگی برای شناسایی آثار ناشناخته اظهار کرد: بررسی‌های میدانی دوره‌ای توسط کارشناسان و نیروهای یگان حفاظت، به‌ویژه در بافت‌های قدیمی مشکین‌دشت و روستاهای اطراف، از جمله برنامه‌های ماست.
وی استفاده از گزارش‌های مردمی و همکاری با شوراهای محلی را از دیگر راهکارهای شناسایی آثار تاریخی برشمرد و افزود: در صورت نیاز، هماهنگی با پژوهشگاه میراث فرهنگی برای انجام مطالعات سطحی و کاوش‌های محدود نیز انجام می‌شود.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فردیس تأکید کرد: هدف این است که هر اثر واجد ارزش تاریخی شناسایی، مستند و در صورت امکان برای ثبت در فهرست آثار ملی معرفی شود. این روند به‌صورت مستمر دنبال می‌شود و به یک پروژه مقطعی محدود نیست.
میراث تاریخی فردیس؛ ظرفیت مغفول گردشگری
ظرفیت‌های تاریخی فردیس تنها به آثار ثبت‌شده محدود نمی‌شود و شناسایی محوطه‌های کمترشناخته‌شده می‌تواند تصویر دقیق‌تری از پیشینه تاریخی این شهرستان ارائه دهد. با این حال، تکمیل بانک اطلاعاتی آثار، تعیین وضعیت حفاظتی محوطه‌ها، رسیدگی به مشکلاتی مانند انباشت نخاله و جلوگیری از تعرض به حریم آثار، از جمله اقداماتی است که در حفظ این میراث اهمیت دارد.
اکنون باید دید روند شناسایی و ثبت آثار جدید در فردیس تا چه اندازه می‌تواند به حفاظت مؤثرتر از محوطه‌های تاریخی و فراهم شدن زمینه معرفی آن‌ها به علاقه‌مندان میراث فرهنگی و گردشگران منجر شود.
الهه ملاحسینی _ تیتر۱
انتهای خبر/
