معلمی که فقط درس نداد؛ اندیشه ساخت

به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»؛ گاهی بعضی معلم‌ها بعد از زنگ آخر هم تمام نمی‌شوند. ردشان در حرف‌ها، در کتاب‌ها و حتی در نوع فکر کردن یک نسل باقی می‌ماند. آل‌احمد از همین جنس معلم‌ها بود.

او از دل خانواده‌ای اهل علم و دین آمد؛ جایی که آموزش جدی گرفته می‌شد. از همان ابتدا با سنت و علوم دینی آشنا شد، اما مسیرش فقط در همان فضا نماند. وارد آموزش نوین شد، ادبیات خواند و در نهایت به تدریس در هنرستان هنرهای زیبا رسید. اینجا بود که «معلم بودن» برایش شکل واقعی گرفت.

اما تفاوت او با یک دبیر معمولی این بود که آموزش را فقط انتقال اطلاعات نمی‌دید. برای او معلمی یعنی درگیر کردن ذهن. یعنی به جای جواب دادن، سؤال ساختن. همین نگاه بعدها از کلاس بیرون آمد و وارد نوشتن شد.

در داستان‌هایی مثل «مدیر مدرسه»، تجربه مستقیم آموزش را به ادبیات آورد؛ جایی که مدرسه فقط یک مکان نیست، یک مسئله است. در آثار دیگرش مثل «زن زیادی»، «سه‌تار» و «نون والقلم»، زندگی روزمره را طوری روایت کرد که پشت آن همیشه یک نگاه آموزشی و انتقادی دیده می‌شود.

در سفرنامه‌هایی مثل «خسی در میقات» و «اورازان» هم همان نگاه معلم‌گونه ادامه دارد؛ دیدن دقیق آدم‌ها و جامعه، نه از بالا، بلکه از نزدیک.

در کنار این‌ها، نوشته‌های فکری‌اش مثل «غرب‌زدگی»، «هفت مقاله» و دیگر مقالاتش باعث شد نقش او از یک معلم ادبیات فراتر برود و تبدیل به یک معلم فکری برای جامعه شود؛ کسی که درباره هویت، سنت و مدرنیته سؤال‌های جدی مطرح می‌کرد.

همین صراحت و درگیری فکری بود که او را مهم کرد. نوشته‌هایش همیشه راحت خوانده نمی‌شوند، اما راحت هم فراموش نمی‌شوند. او از آن معلم‌هایی بود که یا با تو بحث می‌کند یا وادارت می‌کند فکر کنی.

محبوبیتش هم از همین‌جا آمد؛ از اینکه بی‌تفاوت نبود. نه در کلاس، نه در نوشتن، نه در نگاه به جامعه.

در کنار این مسیر، حضورش در کنار سیمین دانشور هم بخشی از همان فضای فکری زمانه را ساخت؛ فضایی که در آن نوشتن و فکر کردن، ادامه همان معلمی بود.

و در نهایت، چیزی که از او باقی ماند فقط کتاب‌ها نبود؛ یک جور «روش فکر کردن» بود. روشی که هنوز هم شبیه یک کلاس باز، ادامه دارد.

هانیه ربیعی _ تیتر۱

انتهای خبر/