نقشه راه البرز تا افق ۱۴۱۰؛ پایان دوران غافلگیری

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی شبکه خبری تحلیلی «تیتر۱»، محمدرضا فلاح‌نژاد ظهر امروز یکشنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه با تبریک روز مدیریت بحران به خبرنگاران و فعالان این عرصه، رسانه‌ها را رکن اصلی مدیریت بحران دانست و گفت: مدیریت بحران باید از سطح حاکمیتی محض خارج شده و به سمت رویکرد «مردم‌محور» و «محله‌محور» حرکت کند. رسانه‌ها گرچه مجوز فعالیت خود را از نهادهای دولتی اخذ می‌کنند، اما ماهیتی کاملاً مستقل، مردمی و برآمده از بطن جامعه دارند؛ بنابراین روز مدیریت بحران، متعلق به داوطلبان، دستگاه‌های امدادی و به‌ویژه اصحاب رسانه است. ستاد بحران استان خانه مشترک همه این ظرفیت‌هاست تا بتوانیم ایمنی و تاب‌آوری را در جامعه نهادینه کنیم.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با اشاره به تحولات قانونی این حوزه، افزود: تا پیش از سال ۱۳۹۸ کشور فاقد یک قانون دائمی و منسجم در حوزه مدیریت بحران بود و مدیریت این بخش بر پایه یک قانون آزمایشی ۷ ساله اداره می‌شد. با استقرار در این اداره‌کل در سال ۹۸ و ابلاغ قانون جدید، فرایند ابلاغ و تفهیم دقیق شرح وظایف به فرمانداری‌ها، بخشداری‌ها، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و دستگاه‌های تخصصی در استان البرز کلید خورد.

رسانه ابزار تبلیغاتی مدیران نیست؛ بازوی فرهنگ‌سازی و مقابله با شایعات است

وی با اشاره به پیوست‌ها و آیین‌نامه‌های تخصصی قانون بحران تصریح کرد: یکی از آیین‌نامه‌های مصرح و کلیدی این قانون، «نقش رسانه در مدیریت بحران» است. رسانه‌ها نقشی بی‌بدیل در مهار شایعات و هدایت افکار عمومی به سمت منابع معتبر دارند. نگاه ما به رسانه هرگز تبلیغاتی نیست؛ رسانه وظیفه ندارد برای مدیران بنر و پوستر تبلیغاتی بزند یا مبلّغ فردی باشد، بلکه رسالت رسانه، انتقال آگاهی، فرهنگ‌سازی عمومی و تفهیم تکالیف قانونی به شهروندان و مسئولان است. امروزه وقتی شهروندان با مشاهده پر شدن یک سازه آبخیزداری در ارتفاعات فوراً هشدار می‌دهند، حاصل ارتقای سطح آگاهی عمومی توسط رسانه‌هاست.

تدوین اسناد ملی در البرز؛ پیش‌بینی، پاسخ و بازتوانی

مدیرکل مدیریت بحران البرز با تشریح ارکان سه‌گانه قانون بحران گفت: بر اساس قانون، سه سند راهبردی در سطح ملی شامل «سند کاهش خطرپذیری»، «سند آمادگی و پاسخ» و «سند بازسازی و بازتوانی» تدوین شده است. در چرخه مدیریت بحران در دنیای امروز، مدیریت تنها اقدام پس از وقوع حادثه نیست؛ بلکه این چرخه شامل سه حلقه متصل به هم یعنی پیش‌بینی و پیشگیری، آمادگی و پاسخ، و بازسازی و بازتوانی است. صرف انرژی و منابع در حوزه پیش‌بینی و پیشگیری به مراتب مقرون‌به‌صرفه‌تر از تحمیل خسارت‌های جبران‌ناپذیر جانی و هزینه‌های سنگین بازسازی است.

وی با تأکید بر لزوم همگانی شدن صنعت بیمه خاطرنشان کرد: در سند بازسازی و بازتوانی تصریح شده که دستگاه‌های اجرایی باید زمینه فراگیر شدن بیمه اماکن مسکونی، تجاری، ادوات کشاورزی و دامداری‌ها را فراهم کنند؛ چرا که دولت به تنهایی قادر به جبران خسارت‌های ناشی از حوادث طبیعی نیست و پوشش‌های بیمه‌ای افزون بر جبران سریع خسارت، خود به عاملی نظارتی برای رعایت استانداردهای ایمنی تبدیل می‌شوند.

شناسایی پلاک‌به‌پلاک ساختمان‌ها و بیمارستان‌های روی گسل در کرج

فلاح‌نژاد در ادامه به تشریح اقدامات مطالعاتی و علمی استان پرداخت و اعلام کرد: در حوزه مخاطرات، به‌ویژه زلزله، مطالعات بسیار دقیقی انجام شده است؛ به‌گونه‌ای که هم‌اکنون در شهر کرج تا شعاع ۵ کیلومتری، به‌صورت کاملاً تطبیق‌یافته مشخص است که کدام پلاک ثبتی، زمین ۲۰۰ متری، برج مسکونی، آپارتمان، مدرسه یا بیمارستان دقیقاً بر روی خط گسل واقع شده است. این سطح از انطباق اطلاعات، زیربنای تصمیم‌گیری‌های ایمنی و شهری استان خواهد بود.

وی اضافه کرد: در کنار زلزله، مطالعات حریق نیز در البرز به‌صورت لایه‌بندی‌شده صورت گرفته است؛ به‌طوری‌که اکنون نقشه‌های تفکیکی آتش‌سوزی در کرج مشخص کرده کدام پهنه‌ها با خطر حریق شیمیایی، کدام بخش‌ها با خطر مواد سلولزی، کاغذ و چوب، و کدام مناطق در معرض حریق بافت‌های مسکونی و اداری قرار دارند.

تکمیل دو سند استراتژیک البرز با همکاری دانشگاه مالک اشتر

مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز از نهایی شدن دو سند مهم استانی خبر داد و گفت: از میان اسناد تکلیفی، ادارات کل استانی موظف به تهیه دو سند «کاهش خطرپذیری» و «آمادگی و پاسخ» هستند. با استقرار تیم‌های پژوهشی دانشگاه مالک اشتر از اوایل سال جاری، مکاتبات با دستگاه‌ها و بازرسی‌های میدانی انجام و اطلس خطرات استان البرز به‌طور کامل تدوین شد. در این اطلس، تمام تهدیدات اعم از زلزله، سیلاب، فرونشست، هجوم ملخ‌ها و آفات و اپیدمی‌های دامی و انسانی احصا شده است.

وی مهار قطعی «طاعون نشخوارکنندگان کوچک» در منطقه طالقان را نمونه‌ای از این برنامه‌ریزی علمی دانست و یادآور شد: طی دو سال اخیر با ورود به‌موقع و همکاری ادارات‌کل حفاظت محیط‌زیست و دامپزشکی و با واکسیناسیون گسترده دام‌های اهلی مجاور زیستگاه‌ها، زنجیره انتقال این بیماری به حیات‌وحش منطقه طالقان به‌طور کامل قطع شد.

سیلاب‌های اخیر و درس‌های میدانی کوه‌نور و دره وسیه

فلاح‌نژاد با بازخوانی حوادث طبیعی اخیر در استان البرز گفت: در بارندگی‌های اخیر، در مناطقی مانند دره وسیه و کوه‌نور با حجم بالایی از روان‌آب‌ها مواجه شدیم. در حوزه کوه‌نور که بالادست آن در حیطه اداره‌کل منابع طبیعی و پایین‌دست آن در اختیار شهرداری کرج است، بارشی شدید و کم‌سابقه در کمتر از ۱۰ دقیقه رخ داد. بررسی‌های میدانی ما نشان داد سازه‌های آبخیزداری بالادست و انبوه درختان کاج کاشته‌شده در شیب کوهستان بخش اعظم واریزه‌ها و گل‌ولای را مهار کردند و تنها بخش ناچیزی از آن تا محدوده پل شهید سلیمانی سرازیر شد؛ با این وجود، در حوزه آمادگی و حضور ماشین‌آلات سنگین، راهداری و کنترل ترافیک توسط راهور ناهماهنگی‌هایی وجود داشت که نشان می‌دهد همچنان باید برای رفع غافلگیری دستگاه‌ها تلاش کنیم.

وی یادآور شد: نباید گمان کنیم بحران‌های بزرگ رانش زمین و سیلاب تنها متعلق به کشورهایی مثل نپال است. ما در سیل سال ۱۴۰۱ روستای «ناریان» طالقان نمونه عینی همین بحران را تجربه کردیم؛ جایی که بیش از ۷۵ خودرو ناپدید شد، افزون بر ۱۰۰ خانه تا سقف زیر گل‌ولای رفت و خسارات سنگینی به جا ماند. در سیلاب جاده چالوس و منطقه سیجان نیز عمق آسیب‌ها نشان داد که کوهستان‌های البرز شوخی‌بردار نیستند.

زنگ خطر انرژی و آب شرب؛ ۷۰۰ حلقه چاه البرز در برابر ۱۷۰ دستگاه ژنراتور

مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با تأکید بر اینکه کار مدیریت بحران پیش‌بینی «بدترین سناریوهای ممکن» است، نسبت به آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی هشدار داد و گفت: یکی از سناریوهای جدی، قطع احتمالی برق سراسری و شبکه‌های توزیع است. با قطع دو یا چند ساعته برق، شبکه دکل‌های مخابراتی دچار اختلال شده و از آن مهم‌تر، تأمین آب شرب شهروندان با چالش اساسی مواجه می‌شود.

وی با اعلام آمار دقیق در این حوزه تشریح کرد: در استان البرز تأمین آب وابسته به بیش از ۷۰۰ حلقه چاه است، در حالی که در حال حاضر تنها حدود ۱۷۰ دستگاه دیزل‌ژنراتور اضطراری در مدار داریم. ما با جدیت به دستگاه‌ها فشار آورده‌ایم تا تعداد ژنراتورها را به ۱۷۰ برسانند، اما این تعداد همچنان ناکافی است. بیمارستان‌ها باید ملزم شوند علاوه بر ژنراتور و سوخت ذخیره، به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر و برق خورشیدی بروند. ما حتی برای معضلات خرد شهری مانند از کار افتادن آسانسورهای برج‌های مسکونی در قطعی برق، در حال بررسی طرح‌های ابتکاری مردمی هستیم.

مشارکت دوطرفه و راهبری «از جزء به کل» در مدیریت بحران

فلاح‌نژاد سه نقش استانداری و وزارت کشور را «هدایت‌گری، حمایت‌گری و نظارت‌گری» دانست و افزود: راهبری مدیریت بحران تنها دستوری و از بالا به پایین نیست، بلکه ما به رویکرد «از جزء به کل» و بهره‌گیری از ایده‌های کارشناسی و رسانه‌ای باور داریم. برای نمونه، در بحث لزوم شناسایی و تجهیز «نقاط تجمع ایمن» در محلات و ادارات، ایده از بدنه کارشناسی مطرح شد و بلافاصله جمعیت هلال‌احمر استان را مجاب کردیم تا برای مناطقی نظیر عظیمیه، گوهردشت، کارمندان شمالی و شهرک‌های صنعتی، این نقاط تخلیه امن را با همکاری شهرداری‌ها و فرمانداری‌ها تعریف و ابلاغ کند.

وی همچنین به نقش میانجی‌گری مدیریت بحران در استان اشاره کرد و گفت: در مواردی شاهد اختلاف میان شهرداری‌ها و شهرک‌های صنعتی در ارائه خدمات اطفای حریق بودیم که با ورود مستقیم فرمانداران و استانداری، هماهنگی‌های لازم به منظور تأمین ایمنی واحدهای تولیدی برقرار شد.

ضرب‌الاجل افق ۱۴۱۰ برای نهادینه‌سازی تاب‌آوری در البرز

مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز در پایان با تعیین چشم‌انداز زمانی اجرای قانون تأکید کرد: بر اساس تکالیف قانونی، ما و تمام دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، صنایع و رسانه‌ها تا سال ۱۴۱۰ فرصت داریم تا ساختار مدیریت بحران را در البرز به‌طور کامل نهادینه کنیم.

تا آن سال باید پروژه‌های مهمی چون استقرار کامل «سامانه فرماندهی حادثه (ICS)»، تفکیک دقیق وظایف فرمانده میدان، برگزاری مانورها و رزمایش‌های مستمر سناریومحور در تمام شهرستان‌ها و بخش‌ها و همچنین آموزش‌های مداوم به بخش خصوصی و داوطلبان به سرانجام برسد تا در لحظه حادثه، مداخله ناهماهنگ و غافلگیری دستگاه‌ها موجب تشدید بحران نشود.

گلاویژ اصحابی _ تیتر۱

انتهای خبر/